جزئیات توافق هستهای واشنگتن و ریاض
بر اساس گزارشهای منتشر شده، دولت دونالد ترامپ متعهد به ارائه فناوری و راکتورهای هستهای غیرنظامی به عربستان سعودی شده است. این توافق که در چارچوب همکاریهای استراتژیک دو کشور مطرح میشود، شامل امکان غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان است؛ موضوعی که تا پیش از این به عنوان یکی از خطوط قرمز سیاست خارجی ایالات متحده در منطقه خاورمیانه شناخته میشد.
تناقض در شروط اجرایی
تنها یک روز پس از امضای این توافق، دونالد ترامپ اعلام کرد که اجرای مفاد آن منوط به عادیسازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل است. این در حالی است که شرط مذکور در متن اولیه توافق گنجانده نشده بود و همین امر موجب بروز ابهامات جدی درباره سرنوشت نهایی این همکاری هستهای شده است.
عبور از استانداردهای عدم اشاعه
منتقدان این توافق را نشانهای از تغییر رویکرد واشنگتن در قبال پیمانهای منع گسترش سلاحهای هستهای میدانند. در مقایسه با توافق سال ۲۰۰۹ آمریکا و امارات (موسوم به توافق ۱۲۳)، توافق جدید با ریاض فاقد محدودیتهای سختگیرانه پیشین است:
- در توافق سال ۲۰۰۹ با امارات، هرگونه غنیسازی یا بازفرآوری اورانیوم ممنوع شده بود.
- الگوی پیشین واشنگتن بر پایه رعایت کامل مقررات آژانس بینالمللی انرژی اتمی استوار بود.
- توافق جدید، استانداردهای نظارتی سختگیرانه دولتهای پیشین آمریکا را نادیده گرفته است.
ریاض سالهاست که در پی دسترسی به فناوری هستهای، پیمان دفاعی و تسلیحات پیشرفته آمریکایی بوده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند نادیده گرفتن اصول عدم اشاعه در این توافق، میتواند توازن امنیتی منطقه را تحت تأثیر قرار داده و فرآیند تصمیمگیری در واشنگتن را با چالشهای دیپلماتیک جدیدی مواجه کند.