بی‌هقی: بازخوانی جایگاه پدر نثر فارسی و چالش میراث نثری ایران

هر ساله در نخستین روز آبان، ایران جهان ادب و تاریخ را به یاد یکی از ستون‌های اصلی تمدن خود، ابوالفضل بیهقی، برگزار می‌کند. این روز بزرگداشت بیهقی فراتر از یک مناسبت ساده، پاسداشتی است برای نویسنده‌ای که با نگارش «تاریخ بیهقی»، نمایی از وقایع و احوال سلاطین عصر غزنوی را پیش روی نسل‌ها گشوده است. اگرچه بر اساس محاسبات گاه‌شماری، زمان درگذشت او به اواخر شهریور بازمی‌گردد، اما انتخاب اول آبان برای این بزرگداشت، بر مبنای قراردادهای فرهنگی و به منظور تأکید بر جایگاه ممتاز او در عرصه نثر کلاسیک برگزیده شده است؛ چرا که بیهقی، پیش از سعدی و دیگر بزرگان، هنرِ روایتگری و شکوهِ نثر فارسی را به اوج رسانده است. برای واکاوی این میراث عظیم و درک شکاف‌های میان تاریخ و ادبیات، در این فرصت ارزشمند، بهره‌مند از دیدگاه‌های مهدی محبتی هستیم؛ نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه که با نگاهی عمیق و تخصصی، همواره در جست‌وجوی بازخوانی جایگاه نثر و پیوند آن با عقلانیت و تمدن ایران بوده است. ایشان در این گفت‌وگو، با نگاهی تحلیل‌گرانه به قلمِ بیهقی و چالش‌های پیشِ روی میراث نثری ما و انتخاب او به عنوان پدر نثر فارسی می‌پردازد. بیهقی‌ای که امروز او را ستایش می‌کنیم، در روزگار خودش در درجهٔ اول یک منشی و دبیر دربار بود، نه نویسنده‌ای به معنای امروزی. به نظر شما چه اتفاقی در طول هزار سال افتاده که از میان انبوه متون تاریخی، این کتاب توانسته جایگاهش را به‌عنوان معیار نثر پارسی تثبیت کند؟ بیهقی یکی از نویسندگان بزرگ عصر غزنوی است و در واقع مدتی دبیر دیوان رسالت بوده است؛ او به‌طور پیوسته زیر دست دبیران بوده و به‌نوعی معاون آن‌ها نیز بوده است. هم عصر بونصر مشکان که استاد بزرگ او بوده است. انتخاب او به عنوان پدر نثر فارسی، تا حدی با نوعی جوزدگی همراه بوده است. در این انتخاب، می‌توان کسانی را که از بیهقی نیز برتر هستند، به‌عنوان دبیر یا نویسنده انتخاب کرد؛ زیرا در مورد او، به دلیل تبلیغات بسیار زیاد، از او به عنوان «مرد قلم» شناخته شده است.

جزئیات خبر

جزئیات این گزارش بر اساس منابع اعلام‌شده در انتهای مطلب آمده است.

اهمیت این خبر

این گزارش برای مخاطب ایرانی از منظر پیامدهای اجتماعی، اقتصادی یا سیاسی اهمیت دارد.