محمد باقر قالیباف شامگاه چهارشنبه ۲۲ مهرماه در گفت‌وگویی تلویزیونی، ضمن تبریک آغاز سال تحصیلی و میلاد حضرت زینب (س)، از پرستارانی که در دوران جنگ‌های تحمیلی شجاعانه خدمت کردند، تجلیل کرد. رئیس قوه مقننه در این برنامه به تحلیل ماهیت دشمنی آمریکا و پرسش‌های متداول مردم درباره راهکار مقابله با تهدیدات واشنگتن پرداخت.
توهم بازدارندگی از طریق امضای سند
بسیاری این باور را دارند که مذاکره با آمریکایی‌ها و رسیدن به یک توافق رسمی می‌تواند مانع از حملات احتمالی شود. قالیباف اما این دیدگاه را رد کرد و صراحتاً گفت امضای هرگونه سندی به تنهایی باعث بازدارندگی نمی‌شود. به باور او، متعهد شدن آمریکا به هر وعده‌ای در قالب یک سند، تضمینی برای تغییر رفتار این کشور نیست.
ماهیت استکباری و طمع آمریکا
رئیس مجلس در تحلیل خود از انگیزه‌های واشنگتن اشاره کرد که دشمنان برای «بلعیدن ایران» آمده‌اند. او تأکید کرد که دشمنی ایالات متحده با ایران بسیار عمیق است و خوی استکباری این کشور باعث می‌شود در برابر هر عقب‌نشینی، طمع بیشتری پیدا کند. قالیباف معتقد است:
- تنش‌زایی صرف و بالا بردن سطح درگیری نمی‌تواند دشمن را خسته کند یا او را از اهدافش بازدارد.
- زورگویی آمریکا با هر نوع تسلیم یا عقب‌نشینی، تشدید می‌شود.
- هدف نهایی دشمن، از بین بردن استقلال ایران است و نه صرفاً تغییر در سیاست‌های موضعی.
ترکیب جنگ و مذاکره برای رسیدن به قدرت
از نظر قالیباف، راهکار خروج از این وضعیت، اتکا به یک استراتژی ترکیبی است. او معتقد است ایران باید همزمان «بجنگد و مذاکره کند» تا بازدارندگی پایدار ایجاد شود. هدف نهایی این است که قدرت نظامی و سیاسی ایران به سطحی برسد که تمام بازیگران منطقه‌ای و جهانی متوجه شوند دسترسی به اهدافشان در ایران غیرممکن است.
او تأکید کرد که تنها زمانی کسی جرئت حمله به ایران را نخواهد داشت که قدرت این کشور در میدان اثبات شده باشد و بازدارندگی به قدری بالا برود که هزینه هرگونه اقدام نظامی برای آمریکا غیرقابل تحمل شود.
این تحلیل برای مخاطب ایرانی چه معنایی دارد؟
سخنان قالیباف بازتاب‌دهنده رویکردی است که در سال‌های اخیر در ادبیات سیاسی ایران تقویت شده؛ یعنی عدم اعتماد به ضمانت‌های دیپلماتیک محض و تأکید بر «قدرت سخت» برای تأمین امنیت. این دیدگاه به مخاطب می‌گوید که در استراتژی فعلی نظام، مذاکره تنها زمانی معنا دارد که بر پایه یک قدرت بازدارنده واقعی باشد.
در واقع، این تحلیل تلاش می‌کند به جای تقابل میان «جنگ یا صلح»، مفهوم «صلح مسلح» یا بازدارندگی فعال را ترویج کند تا در برابر فشارهای خارجی، تکیه بر توانمندی‌های داخلی جایگزین امید به تغییر رفتار آمریکا شود.