تغییر تعریف ایران از روایت‌های هالیوودی
صالحی‌امیری در واکنش به اظهارات وزیر خارجه آمریکا در آکروپولیس آتن، تأکید کرد که هویت یک ملت ریشه‌دار را نمی‌توان در یک جنگ، یک پادشاه یا یک حکومت خلاصه کرد. او معتقد است ایران را نباید با رویکردهای تقلیل‌گرایانه تعریف کرد، زیرا این سرزمین یکی از کهن‌ترین پیوستارهای تمدنی جهان است که پیش از ظهور بسیاری از قدرت‌های فعلی، نظم، فرهنگ و دانش را در تاریخ بشر بنا کرده است.
سقراط و افلاطون در برابر غرور قدرت
وزیر میراث فرهنگی با اشاره به محل سخنرانی وزیر خارجه آمریکا، خاطرنشان کرد تمدن یونان ملک انحصاری ایالات متحده نیست. او یادآور شد فیلسوفانی چون سقراط و افلاطون بیش از آنکه قدرت را ستایش کنند، درباره عدالت، اخلاق و خویشتن‌داری سخن گفته‌اند و نسبت به فرجام ویرانگر غرور قدرت هشدار داده‌اند.
او در تحلیل خود از چرخه قدرت‌های سیاسی، به نکات زیر اشاره کرد:
- قدرت‌های سیاسی گذرا هستند و می‌آیند و می‌روند.
- ملت‌هایی که بر حافظه تاریخی و هویت فرهنگی خود متکی هستند، ماندگار می‌مانند.
- کسانی که خود را برتر و مامور تاریخ می‌پندارند، حقیقت ناپایداری قدرت را فراموش کرده‌اند.
پشتوانه تمدنی در برابر تحریم و تحریف
صالحی‌امیری استمرار هویت ملی ایران را مدیون سرمایه‌های معنوی و حماسی این ملت دانست. او تأکید کرد ایران در برابر جنگ، تحریم و تحریف ایستادگی کرده است؛ این ایستادگی ریشه در غرور ملتی دارد که می‌داند عمق تمدنش از عمر بسیاری از قدرت‌های امروزی جهان بیشتر است.
او در پایان تصریح کرد که برای گفتوگو با ایران باید از زبان احترام استفاده کرد، زیرا ایران نه یک دشمن برساخته در خطابه های سیاسی، بلکه تمدنی زنده و حقیقتی ماندگار در تاریخ جهان است.
این واکنش برای مخاطب ایرانی چه معنایی دارد؟
این اظهارات در واقع تلاشی برای انتقال بحث از فضای سیاسی-دیپلماتیک صرف به فضای تمدنی است. وقتی مقامات خارجی از روایت‌های تاریخی (مانند جنگ‌های ایران و یونان باستان) برای فشار سیاسی استفاده می‌کنند، پاسخ از طریق یادآوری «پیوستار تمدنی» تلاشی است تا جایگاه ایران به عنوان یک بازیگر تاریخی و نه صرفاً یک بازیگر سیاسی تعریف شود.
در واقع، تأکید بر تفکیک «حکومت» از «ملت و تمدن» در این متن، پاسخی است به تلاش برای تقلیل تاریخ ایران به دوره‌های خاص یا رویکردهای سیاسی فعلی، تا نشان دهد ریشههای این کشور فراتر از نوسانات سیاسی کوتاه مدت است.