اتصال مسیرها؛ جایگزینی رقابت با همکاری
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، در سخنرانی خود در نشست سران کشورهای مشترک‌المنافع تأکید کرد که منطقه در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به تاب‌آوری در برابر جنگ، بحران‌ها، فشارهای خارجی و اختلال در مسیرهای اقتصادی و ارتباطی نیاز دارد. او موفقیت در این مسیر را در گرو اتصال ظرفیت‌های منطقه‌ای دانست و تصریح کرد که منافع مشترک کشورهای منطقه، نه در رقابت میان مسیرها، بلکه در اتصال آن‌ها نهفته است.
رئیس‌جمهور ایران با اشاره به جایگاه استراتژیک جغرافیای ایران، تأکید کرد که این کشور برای کشورهای آسیای مرکزی صرفاً یک شریک تجاری نیست، بلکه مسیر طبیعی برای اتصال آسیای مرکزی و اوراسیا به آب‌های آزاد محسوب می‌شود.، بنادر جنوبی ایران در خلیج‌فارس و دریای عمان، به‌ویژه بندر چابهار، ظرفیت تبدیل منطقه به پلی برای دسترسی به آسیای جنوبی، آفریقا و اروپا را دارند.
پیشنهاد فرمت «CIS+1» برای توسعه همکاری‌ها
پزشکیان با اشاره به پیوندهای تاریخی، فرهنگی و تمدنی میان ایران و کشورهای همسایه، پیشنهاد کرد تا فرمت «کشورهای مستقل مشترک‌المنافع + ایران» یا همان«CIS+1»به عنوان سازوکاری منعطف و موثر برای گفتگو و همکاری ایجاد شود. هدف از این پیشنهاد، ایجاد بستری است تا همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه در حوزه‌های کلیدی توسعه یابد.
بر اساس سخنان رئیس‌جمهور، حوزه‌های اولویت‌دار برای همکاری در قالب این سازوکار عبارتند از:
- ترانزیت، تجارت و انرژی
- سرمایه‌گذاری و فناوری
- معدن، آب و محیط‌زیست
- گردشگری و ارتباطات علمی و فرهنگی
امنیت مبتنی بر اعتماد در برابر سیاست‌های تهدید
رئیس‌جمهور ایران هشدار داد که کشورهای منطقه نباید میان دو گزینه انزوا یا وابستگی یک‌جانبه انتخاب کنند. او استدلال کرد که تنها راه حفظ استقلال و انتخاب‌های ملی، اتصال ظرفیت‌های داخلی هر کشور به یکدیگر است تا همگی از مزایای جغرافیای مشترک بهره‌مند شوند.
پزشکیان در پایان بر تغییر رویکردهای امنیتی و اقتصادی تأکید کرد و خواستار جایگزینی مفاهیم قدیمی با رویکردهای نوین شد. او خواستار جایگزینی «گسست» با «اتصال»، «رقابت فرساینده» با «همکاری»، و «وابستگی یک‌جانبه» با «وابستگی متقابل» شد. از نظر رئیس‌جمهور ایران، هدف نهایی باید دستیابی به امنیتی باشد که به جای تکیه بر تهدید، بر پایه اعتماد و منافع مشترک استوار شده است.