دیپلماسی محیط‌زیستی؛ مسیری برای اعتمادسازی
مسعود پزشکیان در سخنرانی خود در نشست سران حوزه خزر تأکید کرد که در شرایط فعلی جهان، جایی که رقابت‌های ژئوپلیتیکی، جنگ‌ها و تحریم‌های یک‌جانبه باعث تضعیف چندجانبه‌گرایی شده است، همکاری‌های زیست‌محیطی می‌تواند به ابزاری برای همگرایی و اعتمادسازی میان کشورهای منطقه تبدیل شود.
رئیس‌جمهور ایران بر این باور است که محیط‌زیست نباید قربانی مداخلات خارج از منطقه یا رقابت‌های اقتصادی شود. او تأکید کرد کشورهای ساحلی باید با تکیه بر ظرفیت‌های فنی، علمی و مالی خود و در چارچوب احترام به حاکمیت ملی و منافع متقابل، سرنوشت دریای خزر را تعیین کنند.
کنوانسیون تهران؛ چارچوبی برای حفاظت از خزر
رئیس‌جمهور «کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی خزر» را که در سال ۲۰۰۳ توسط پنج کشور ساحلی امضا شد، مهم‌ترین سند حقوقی و الزام‌آور منطقه‌ای دانست. او اشاره کرد که به مناسبت بیستمین سالگرد اجرایی شدن این سند، هفتمین نشست اعضا در تهران برگزار شده است.
بر اساس سخنان پزشکیان، کنوانسیون تهران و پروتکل‌های وابسته به آن، بستری جامع برای همکاری در زمینه‌های زیر فراهم کرده است:
- مقابله با آلودگی‌های نفتی و آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های خشکی.
- حفاظت از تنوع زیستی منطقه.
- ارزیابی اثرات محیط‌زیستی فرامرزی.
- مدیریت تغییرات اقلیمی و بررسی کاهش سطح آب خزر.
پیشنهاد ایران برای مقابله با بحران کاهش سطح آب
پزشکیان با اشاره به اینکه بحران‌های زیست‌محیطی و آلودگی‌ها مرزهای سیاسی نمی‌شناسند، تأکید کرد هیچ‌یک از کشورهای ساحلی نمی‌توانند به تنهایی خزر را نجات دهند. او، ضمن استقبال از تصمیم اجلاس برای ایجاد کمیسیون عالی متشکل از معاونان روسای دولت‌های ساحلی، پیشنهاد ویژه‌ای را مطرح کرد.
رئیس‌جمهور خواستار تدوین و اجرای یک برنامه منطقه‌ای بلندمدت در چارچوب کنوانسیون تهران شد تا به‌طور سیستماتیک با مسئله کاهش سطح آب خزر مقابله شود.