پناهیان: ایمان قلب، نه جزم‌اندیشی؛ تفکر صحیح ریشه دارکننده باور است

حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا پناهیان، در سلسله نشست‌های آزاداندیشی، به این نکته اشاره کرد که دین‌داری با آزاداندیشی منافات ندارد. او تاکید کرد که ایمان، در منطق قرآن، نه نوعی جزم‌اندیشی، بلکه حالتی درونی و احساس آرامشی است که از تفکر صحیح سرچشمه می‌گیرد. به گفته پناهیان، اعتقاد به خدا حاصل رعایت اصول منطقی و اندیشیدن درست است. بنابر روایت حوزه، یکی از دلایل ضرورت گفت‌وگو درباره آزاداندیشی این است که بسیاری از ما انسان‌های دین‌داری هستیم و در بخشی از آموزه‌های دینی، نوعی پایبندی قطعی به اصول و باورها وجود دارد. هنگامی که فردی دین‌دار می‌شود، خواست خداوند را بر سلیقه شخصی خود مقدم می‌داند و از ترجیحات فردی‌اش فاصله می‌گیرد؛ این امر ممکن است تصور شود که دیگر جایی برای آزاداندیشی باقی نمی‌ماند. همچنین، وقتی انسان به مجموعه‌ای از باورها می‌رسد، معمولاً به‌سادگی از آنها دست نمی‌کشد. این مسئله نیز در نگاه نخست این تصور را ایجاد می‌کند که دین و آزاداندیشی ارتباطی با یکدیگر ندارند. ایمان، ثمره یک باور و اندیشه سالم است که از سطح ذهن فراتر می‌رود، در قلب جای می‌گیرد و احساس آرامش و امنیت را در وجود انسان پدید می‌آورد. نخست باید میان مفهوم عقیده و ایمان تفاوت قائل شد. آنچه در قرآن مورد تأکید قرار گرفته، صرفاً داشتن عقیده نیست، بلکه ایمان است. در برخی موارد، افراد ممکن است از نظر فکری به عقاید درستی رسیده باشند، اما در وجودشان ایمان شکل نگرفته باشد. شجاعت و سخاوت نیز از احساسات مثبت انسانی به شمار می‌روند و نشان می‌دهند که ایمان با جزم‌اندیشی تفاوت دارد.