نوسان قیمت سوخت و احتیاط شرکتهای هواپیمایی
قیمت سوخت جت پس از آغاز تجاوز نظامی آمریکا به ایران جهش شدیدی کرد و هرچند در فصل بهار کاهش چشمگیری داشت، اما با رسیدن به تابستان دوباره روند افزایشی گرفت. برت هاوس، اقتصاددان و مدرس مدرسه کسبوکار کلمبیا، معتقد است این نوسانات باعث شده تا شرکتهای هواپیمایی در کاهش قیمت بلیتها محتاط عمل کنند، زیرا پیشبینی هزینهها برای آنها دشوار شده است.
در دوران جنگ تحمیلی، قیمت سوخت جت حتی سریعتر از نفت خام افزایش یافت. این اتفاق نتیجه مستقیم دو عامل بود: افزایش قیمت نفت خام و محدود شدن عرضه سوخت پالایششده. از آنجا که سوخت یکی از بزرگترین هزینههای عملیاتی است، شرکتهای هواپیمایی برای مقابله با این فشار، برخی پروازهای کمسود را حذف کرده و در مقابل، قیمت بلیتها و هزینههای بار را بالا بردند. شرکتهای بزرگ آمریکایی اعلام کردند که افزایش درآمد حاصل از مسافران، تنها بخشی از هزینههای فزاینده سوخت را پوشش داده است.
شکاف میان شاخص سوخت و قیمت نهایی بلیت
دادههای آماری نشان میدهد که قیمت بلیت هواپیما همگام با نوسانات سوخت تغییر نمیکند. بر اساس گزارش آرگوس، شاخص سوخت جت در آمریکا از اوج 4.88 دلار در هر گالن در اوایل آوریل، به 2.70 دلار در ژوئن سقوط کرد که پایینترین سطح در دوران جنگ بود؛ اما میانگین قیمت بلیتها در این بازه زمانی بالا ماند.
آمار اداره حملونقل آمریکا جزئیات دقیقتری از این روند صعودی ارائه میدهد. قیمت میانگین بلیت (بدون احتساب هزینههای اختیاری مانند انتخاب صندلی و بار تحویلی) به شرح زیر تغییر کرده است:
- سه ماهه پایانی 2025:405 دلار
- سه ماهه نخست سال جاری:428 دلار
- فاصله آوریل تا ژوئن:436 دلار
تاخیر زمانی در قیمتگذاری صندلیها
برت هاوس دلیل این اختلاف قیمت را به «زمانبندی» نسبت میدهد. شرکتهای هواپیمایی معمولاً چندین ماه پیش از اجرای پرواز، درباره تعداد صندلیها و ظرفیت پروازها تصمیم میگیرند. در این مرحله، هزینههای مورد انتظار سوخت و سایر مخارج عملیاتی تخمین زده شده و فروش بلیتها آغاز میشود.
اگرچه قیمت صندلیهای یک پرواز خاص میتواند در طول زمان تغییر کند، اما شرکتها پس از فروش بلیت، در صورت جهش ناگهانی قیمت سوخت، نمیتوانند بهای فروششده را تغییر دهند؛ بنابراین برای جبران این ریسک، قیمتها را در سطحی نگه میدارند که نوسانات احتمالی را پوشش دهد.