تاخیر در سامانه ناظر؛ خلأ نظارتی در بازار طلای دیجیتال
استقبال عمومی از خرید آنلاین طلا بسیار سریع‌تر از سرعت اجرای نظارت‌های قانونی پیش رفت. برای کنترل این بازار، فرصت سه ماهه‌ای جهت ایجاد «سامانه ناظر» تعیین شده بود، اما روند راه‌اندازی این سیستم با تاخیر مواجه شد. اکنون اتصال پلتفرم‌ها به این سامانه به‌صورت تدریجی در حال اجراست و بانک مرکزی به‌تازگی درخواست چهار بانک را در همین زمینه بررسی کرده است.
بحران نقدشوندگی و بهانه‌های خزانه بانکی
همزمان با این تاخیرها، گزارش‌هایی از عدم تسویه حساب برخی کاربران در یکی از پلتفرم‌های فعال این حوزه منتشر شده است. شرکت مالک این پلتفرم در نامه‌ای به شورای عالی امنیت ملی مدعی شده که طلای پشتوانه تعهدات کاربران در خزانه‌های بانکی نگهداری می‌شود، اما محدودیت‌های دسترسی به این ذخایر باعث اختلال در تسویه حساب مشتریان شده است.
برای کاربر نهایی، علت این محدودیت‌ها اهمیت چندانی ندارد؛ آنچه मायने است ناتوانی در نقد کردن دارایی است. وضعیتی که در آن وعده‌های پلتفرم‌ها برای نقدشوندگی سریع، با واقعیت‌های موجود در تضاد است و اعتبار این سکوها را زیر سوال می‌برد.
هشدار پلیس فتا و آمارهای تکان‌دهنده
معاون پلیس فتا پیش از این درباره خطر فروش طلای بدون پشتوانه هشدار داده بود. بررسی‌های این نهاد نشان می‌دهد که در بازه زمانی سه سال گذشته، ابعاد گسترده‌تری از این کلاهبرداری‌ها رخ داده است:
- شناسایی 508 پرونده مرتبط با فروش طلا در پلتفرم‌های آنلاین.
- توقف فعالیت یکی از پلتفرم‌ها با حدود 200 هزار کاربر به دلیل عدم وجود پشتوانه واقعی.
ضرورت تغییر رویکرد از نظارت پسینی به پیشگیرانه
اتفاقات اخیر ثابت کرد نظارت‌های سنتی و پس از وقوع حادثه، برای بازارهای دیجیتال کارساز نیست. نظارت بر سکوهای خرید و فروش طلا باید به‌صورت برخط، پیشگیرانه و قابل راستی‌آزمایی باشد. بانک مرکزی و دستگاه‌های مسئول باید موجودی طلای پلتفرم‌ها، میزان تعهدات آن‌ها و وضعیت خزانه‌ها را به‌طور مداوم رصد کنند تا احتمال تکرار بحران‌های نقدشوندگی کاهش یابد.