سقوط استراتژی ادغام و بازگشت به تهاجم
آمریکا پس از فروپاشی شوروی، جهان را تحت هژمونی خود مدیریت کرد. اما ظهور قدرتهایی چون چین، روسیه و ایران، این تکقطبیگری را به چالش کشید. واشینگتن در ابتدا سعی کرد مخالفانش را با ابزارهای نرم و سازوکارهای مختلف جذب کند تا آنها را در نظم مورد نظر خود ادغام کند.
عضویت چین در سازمان تجارت جهانی و پذیرش روسیه در گروه جی هشت، نمونههایی از این تلاش برای مهار رقبا از طریق ادغام در سیستم بود. اما این مسیر به نتیجه نرسید و نتوانست مانع از شکلگیری روندی شود که از نگاه واشینگتن، هژمونی آمریکا را هدف قرار داده بود.
تکوین محورهای جایگزین و کاهش وابستگی به دلار
منتقدان نظام تکقطبی بهتدریج همکاریهای خود را گسترش دادند تا توازن قدرت را تغییر دهند. این روند منجر به شکلگیری سازوکارهای جدیدی شد که هدفشان کاهش وابستگی به سیستم مالی و سیاسی آمریکا بود.، تحولات زیر رخ داد:
- تأسیس سازمان همکاری شانگهای در سال 2001.
- شکلگیری گروه بریک در سال 2009 و گسترش بعدی آن به بریکس.
- افزایش جدی بحثهای جهانی برای کاهش وابستگی به دلار.
از اوکراین و تایوان تا فشارهای امنیتی بر ایران
تغییر رویکرد واشینگتن از ابزارهای نرم به رفتارهای تهاجمی، اکنون در نقاط مختلف جهان رصد میشود. در روسیه، بحران اوکراین نقطه اوج این تهاجم است و در مورد چین، مسئله تایوان به محور اصلی اختلافات تبدیل شده است.
در پرونده ایران نیز، آمریکا ابتدا اهرمهای اقتصادی و تحریمها را به کار گرفت و سپس محور توجه خود را به مسائل امنیتی و نظامی تغییر داد. با توجه به این روند، دریافت امتیاز از ایران لزوماً به معنای خاتمه دادن به جنگ یا تنشها نخواهد بود، چرا که ریشه مسئله در تغییرات ساختاری نظام بینالملل و تلاش آمریکا برای حفظ جایگاه برتر خود است.