تولید ناخالص داخلی؛ از ۲۴ هزار میلیارد به ۲۱ هزار میلیارد ریال
رشد اقتصادی منفی ۱۰.۱ درصدی در بهار ۱۴۰۵، فراتر از یک عدد ساده در جداول آماری است. مرکز آمار ایران در گزارش اخیر خود نشان میدهد که تولید ناخالص داخلی کشور با احتساب نفت، در مقایسه با بهار سال ۱۴۰۴، سقوطی ۱۰.۱ درصدی را تجربه کرده است.
نگاهی به ارقام واقعی GDP، عمق این بحران را روشن میکند. ارزش واقعی تولید ناخالص داخلی در بهار ۱۴۰۴ معادل ۲۴۲۵۵ هزار میلیارد ریال بود، اما این رقم در بهار ۱۴۰۵ به ۲۱۷۹۵ هزار میلیارد ریال کاهش یافته است. این شکاف قیمتی و تولیدی، نشاندهنده از دست رفتن بخش قابلتوجهی از ظرفیتهای اقتصادی در فاصله یک سال است.
تفکیک نفت از غیرنفت؛ بحران در رگهای اقتصاد
بسیاری از تحلیلها معمولاً نوسانات اقتصادی را به صادرات نفت گره میزنند، اما دادههای جدید تصویر متفاوتی را ترسیم میکند. رشد اقتصادی ایران حتی بدون احتساب نفت نیز ۴.۶ درصد افت کرده است. این نکته کلیدی است؛ چرا که ثابت میکند شوکهای اقتصادی دیگر در لایه نفت متوقف نشده و به طور کامل به بدنه اقتصاد غیرنفتی سرایت کرده است.
این وضعیت نشان میدهد که اقتصاد ایران در مواجهه با تکانههای بیرونی یا داخلی، تابآوری خود را از دست داده و بخشهای غیرنفتی نیز توان مقابله با رکود را ندارند.
بخشهای متضرر و فشار بر معیشت خانوارها
افت رشد اقتصادی تنها در نمودارها دیده نمیشود، بلکه در واقعیتهای میدانی متجلی شده است. بخشهای زیر بیشترین ضربه را در این بازه زمانی متحمل شدهاند:
- صنعت و انرژی:کاهش تولید و افزایش هزینههای جاری.
- ساختوساز:رکود شدید در پیشبرد پروژهها.
- خدمات:افت تقاضا و کاهش گردش مالی.
در کنار این رکود تولیدی، موج تورم در قیمت خوراکیها و جهش هزینههای تولید، فشار مضاعفی بر بنگاههای اقتصادی و خانوادهها وارد کرده است. افزایش نرخ بیکاری در این شرایط، بازگشت اقتصاد به سطح پیشین (سال ۱۴۰۴) را دشوارتر و زمانبرتر میکند.