تغییر موضع کشورهای خلیج فارس
ریاض و ابوظبی حالا مسیر متفاوتی را دنبال می‌کنند. در حالی که قطر تلاش می‌کند تا هفته آینده دور جدیدی از گفت‌وگوها را در عمان برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به درگیری‌ها ترتیب دهد، صادرکنندگان نفت خلیج فارس موضع خود را تغییر داده‌اند. این کشورها هرچند تمایلی به تشدید تنش‌های نظامی ندارند، اما در رایزنی‌های فشرده با دولت آمریکا تأکید کرده‌اند که کاخ سفید نباید تحریم‌ها را کاهش دهد یا محاصره دریایی را متوقف کند.
عواملی که توافق را دشوار می‌کند
فشار کشورهای منطقه تنها یکی از موانع پیش روی توافق است. مجموعه‌ای از متغیرهای داخلی و خارجی، فضای مذاکره را تیره کرده و توقف توافق را در اولویت قرار داده است:
- تمایل دونالد ترامپ به تداوم محاصره دریایی ایران.
- ترس تهران از اینکه واشنگتن بخواهد تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره وقت‌کشی کند.
- سنگین‌تر شدن بار تحریم‌ها و در نتیجه تشدید لحن تهاجمی فرماندهان نظامی ایران.
یک مقام ارشد کاخ سفید نیز در این باره مدعی شد اثرگذاری تحریم‌ها و محاصره دریایی، جایگاه مذاکره‌ای واشنگتن را تقویت کرده است. او تأکید کرد که با وجود آمادگی مشروط رئیس‌جمهور، کاخ سفید هیچ اضطرار یا نیازی به مذاکره با ایران نمی‌بیند.
از دیپلماسی تا تقابل؛ چرا بن سلمان تغییر مسیر داد؟
عربستان سعودی در تابستان گذشته نگاه متفاوتی داشت. در آن مقطع، ریاض خواهان مسیر دیپلماتیک بود و حتی احتمال داشت توافقی را بپذیرد که نفوذ ایران بر تنگه هرمز را به رسمیت بشناسد. اما واقعیت‌های میدانی و امنیتی این معادله را تغییر داد.
حمله پهپادی به خط لوله استراتژیک شرق به غرب و ناامنی‌های جاری در دریای سرخ، اعتماد ریاض را سلب کرد. به‌ویژه پس از آنکه نیروهای انصارالله یمن صادرات نفت سعودی از مسیر دریای سرخ را تحت فشار قرار دادند، این کشور با چالش‌های ترانزیتی جدی روبه‌رو شد. همین فشارها باعث شد ریاض برای مقابله با تهران، به گزینه تداوم تحریم‌های آمریکا روی بیاورد و از هرگونه کاهش فشار اقتصادی در مذاکرات احتمالی جلوگیری کند.