بحران تنگه هرمز دیگر صرفاً یک مناقشه ژئوپلیتیک میان ایران و ایالات متحده نیست، بلکه به اذعان نهادهای رسمی تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD)، اکنون به یکی از مهمترین ریسکهای ساختاری اقتصاد جهان در سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است. کاهش شدید تردد کشتیها، جهش هزینههای حملونقل و بیمه، فشار بر بازار انرژی و کودهای شیمیایی، تهدید امنیت غذایی و افزایش شکنندگی زنجیره تأمین جهانی، تنها بخشی از پیامدهایی است که در ماههای اخیر توسط کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) ثبت و تحلیل شده است.
بازگشت کابوس تورمی
بخش مهمی از نگرانی نهادهای بینالمللی، به بازار انرژی بازمیگردد. افزایش ریسک در تنگه هرمز بلافاصله بازار نفت و الانجی (گاز مایع) را تحت فشار قرار داد و نگرانیها درباره شکلگیری موج جدید تورمی را افزایش داد. UNCTAD در گزارش آوریل ۲۰۲۶ خود هشدار داد که ادامه اختلال در تنگه هرمز میتواند روند کاهش تورم جهانی را معکوس کند. افزایش قیمت انرژی نه تنها هزینه سوخت را بالا میبرد، بلکه بهطور غیرمستقیم هزینه تولید، حملونقل، مواد غذایی و کالاهای صنعتی را نیز افزایش میدهد. در واقع، جهان با نوعی «تورم ژئوپلیتیک» مواجه شده است؛ وضعیتی که در آن تنشهای امنیتی مستقیماً به شوکهای اقتصادی و تجاری تبدیل میشوند.
بازار LNG نیز از این بحران مصون نمانده است. بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی که پس از جنگ اوکراین وابستگی خود به گاز روسیه را کاهش داده بودند، اکنون با ریسک جدیدی در تأمین انرژی مواجه شدهاند. این موضوع بهویژه برای اروپا اهمیت دارد، زیرا امنیت انرژی این قاره طی سالهای اخیر بیش از گذشته به LNG خاورمیانه وابسته شده است.
بحران خاموش کود شیمیایی
یکی از مهمترین و در عین حال کمتر دیدهشدهترین ابعاد بحران تنگه هرمز، اثر آن بر بازار جهانی کودهای شیمیایی است. کشورهای حوزه خلیجفارس از تولیدکنندگان مهم کودهای پایه، نظیر آمونیاک و اوره هستند و اختلال در صادرات این محصولات میتواند مستقیماً بر تولید کشاورزی جهان اثر بگذارد. UNCTAD هشدار داده که افزایش قیمت کود شیمیایی میتواند در ماههای آینده منجر به کاهش تولیدات کشاورزی و تشدید ناامنی غذایی در سطح جهانی شود.