مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در اظهاراتی صریح، کارایی مذاکراتی را که فاقد ضمانت پایبندی ایالات متحده باشد، زیر سؤال برد. او با طرح این پرسش کلیدی که «مذاکره بدون پایبندی آمریکا چه مشکلی را حل میکند؟»، عملاً هرگونه گفتگو بدون تعهد طرف مقابل را بیثمر دانست.
تعهد؛ پیششرط هرگونه دیپلماسی
پزشکیان معتقد است صرفاً حضور در میز مذاکره یا برگزاری نشستهای دیپلماتیک، گرهی از مشکلات جاری باز نمیکند. از دیدگاه او، هدف از هرگونه تعامل بینالمللی باید رسیدن به نتایجی باشد که در عمل جاری شود. وقتی طرف مقابل سابقه عدم پایبندی به توافقات را در کارنامه داشته باشد، هرگونه مذاکره جدید بدون ضمانتهای محکم، تکرار اشتباهات گذشته است.
رویکرد نتیجهگرا در برابر رویکرد فرآیندی
این سخنان نشاندهنده تغییر رویکرد از «مذاکره برای مذاکره» به «مذاکره برای نتیجه» است. دولت فعلی تأکید دارد که زمان و انرژی دیپلماتیک نباید صرف گفتگوهایی شود که در نهایت به بنبست یا خروج یکجانبه از توافقات ختم میشود. اولویت فعلی، یافتن راهکاری است که هر دو طرف را به رعایت تعهدات مجبور کند تا خروجی مذاکرات، حل واقعی مشکلات باشد.
محورهای اصلی دیدگاه رئیسجمهور
- رد مذاکرات صوری و بدون اثر
- تأکید بر لزوم وجود ضمانتهای اجرایی برای تعهدات آمریکا
- تمرکز بر حل واقعی مشکلات اقتصادی و سیاسی به جای گفتگوهای کلی
- ارتباط مستقیم بین پایبندی طرف مقابل و پیشرفت مذاکرات
این پرسش رئیسجمهور در واقع پیامی روشن است: ایران آماده گفتگو است، اما نه در فضایی که تعهدات طرف مقابل در باد هوا باشد. هرگونه پیشروی در مسیر دیپلماسی، مستلزم آن است که آمریکا ابتدا اثبات کند این بار به توافقات خود پایبند خواهد بود. در غیر این صورت، مذاکره تنها یک بازی سیاسی است که مشکلی را حل نمیکند.