ارتباط بین توکسوپلاسما گوندی (Toxoplasma gondii) با رفتارهای پرخطر میزبانانش می‌تواند پیچیده باشد. این انگل تک‌سلولی، که عامل بروز توکسوپلاسموز است، به دلیل توانایی احتمالی در دستکاری رفتار حیوانات شناخته میشود. تصور بر این بوده که با دگرگون‌کردن رفتار جانوران، شانس رسیدن آن‌ها به گربه‌ها را بالا می‌برد؛ چراکه برای تکمیل چرخه زیستی خود ناگزیر است به بدن گربه‌سانان راه یابد.
اما اندرو داوینک، جانورشناس در کالج ویتون در ماساچوست، در مقاله‌ای تحلیلی بیان کرده که ممکن است بخشی از این تصویر حاصل اشتباه‌گرفتن علت و معلول باشد. او معتقد است حیواناتی که ذاتاً رفتارهای پرخطرتر و جسورانه‌تری دارند، از ابتدا بیشتر در معرض توکسوپلاسما گوندی قرار بگیرند؛ نه اینکه عفونت باعث چنین رفتارهایی شود.
داوینک تاکید می‌کند: «همبستگی میان عفونت و رفتار، به‌تنهایی نمی‌تواند دستکاری رفتاری را اثبات کند.»
توکسوپلاسما گوندی تقریباً می‌تواند در همه‌ی مهره‌داران خون‌گرم زندگی کند، اما برای جفت‌گیری و تولیدمثل باید سرانجام به گربه‌ها برسد. همین موضوع باعث شده پژوهشگران افزایش رفتارهای پرخطر در حیوانات آلوده را به‌عنوان سازوکاری احتمالی برای افزایش احتمال مواجهه با گربه‌ها بررسی کنند.
به عنوان مثال، موش‌های آلوده ممکن است بیزاری معمول خود از بوی گربه را از دست بدهند و حتی جذب بوی ادرار گربه شوند. در حیوانات بزرگ‌تر نیز ارتباط‌هایی میان عفونت و رفتارهای پرخطر گزارش شده است. عفونت در شامپانزه‌ها با افزایش احتمال مواجهه با پلنگ، در کفتارها با احتمال بیشتر کشته‌شدن به‌دست شیرها و در گرگ‌ها با پرسه‌زنی بیشتر و تبدیل‌شدن به رهبر گله ارتباط داشته است. اما وجود این ارتباط‌ها الزاماً به معنای آن نیست که انگل رفتار حیوان را تغییر داده است.
گرگ‌های یلوستون نمونه‌ای برای توضیح این موضوع به شمار می‌روند. نتایج پژوهشی در سال 2022 نشان داد گرگ‌های دارای زیس (ZIS) بیشتر در معرض خطر شکار قرار دارند، اما این امر لزوماً به دلیل عفونت نیست.
