چرخه تبدیل ریال به دلار در بازار صرافیها
در حال حاضر بین ۳ تا ۴ میلیون تبعه افغانستانی در ایران مشغول به کار هستند و دستمزدهای خود را به ریال دریافت میکنند. از آنجا که ریال ایران در بازار افغانستان کارایی ندارد، این افراد ناچارند حقوق خود را در بازار صرافیها به دلار و یورو تبدیل کنند تا بتوانند مبالغ مورد نیاز خانوادههای خود را به آن سوی مرز بفرستند.
این روند ساده اما گسترده، منجر به خروج سالانه ۷ تا ۸ میلیارد دلار اسکناس و حواله ارزی از کشور شده است. این حجم از خروج منابع، برخلاف رانتهای شناخته شده یا واردات رسمی، مستقیماً از طریق نیازهای زیستی و خانوادگی نیروی کار خارجی رخ میدهد و به دلیل نبود ساختار پولی مشترک، به یک نشتی ارزی سنگین تبدیل شده است.
طرح ریال آفشور؛ فرصتی برای رونق تولید
برای متوقف کردن این جریان، پیشنهاد «ریال آفشور» در سال ۱۴۰۲ و در جریان سفر رئیس کل سابق بانک مرکزی به مشهد مطرح شد. این طرح در جلسه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی به بحث گذاشته شد تا تهدید خروج ارز به فرصتی برای تقویت خطوط تولید داخلی تبدیل شود.
علیاکبر لبافی، رئیس دبیرخانه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی، معتقد است راهکار حل این بحران، جایگزینی صادرات کالا به جای خروج ارز است. بر اساس این دیدگاه، باید امکانی فراهم شود تا اتباع افغانستانی بتوانند معادل ریالی حقوق خود را به جای تبدیل به ارز در صرافیها، صرف خرید کالاهای تولید داخل و ارسال آنها برای خانوادههای خود کنند.
- حجم خروج ارز:سالانه ۷ تا ۸ میلیارد دلار.
- تعداد نیروی کار هدف:۳ تا ۴ میلیون تبعه افغانستانی.
- راهکار پیشنهادی:اجرای طرح ریال آفشور و تبدیل جریان مالی به صادرات کالا.
- وضعیت فعلی:عدم پیشروی طرح در راهروهای بانک مرکزی.
با وجود پیگیریهای صورتگرفته، این طرح همچنان در بانک مرکزی پیشبینی نشده و عملیاتی نشده است، در حالی که تبدیل این جریان مالی به صادرات کالا، میتواند فشار بر بازار ارز را کاهش داده و به چرخه تولید ملی تزریق شود.