فرامرز رستگار، دبیر سندیکای صنعت مخابرات ایران، معتقد است انفعال سیاستگذاران در دهه گذشته و اصرار بر تعرفهگذاری دستوری، زیستبوم فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) را به شدت آسیبزده است. او تأکید میکند که سرکوب تعرفهها نه تنها به نفع کاربران نبوده، بلکه منجر به افت کیفیت خدمات و عقبماندگی ایران در رتبهبندیهای بینالمللی شده است.
تناقض «ارزان بودن» و «کیفی بودن» در شاخص IDI
رستگار در تحلیل خود به شاخص توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (IDI) اتحادیه بینالمللی مخابرات اشاره کرد. این شاخص بر دو رکن اصلی «اتصال همگانی» و «ارتباط معنادار» استوار است و متغیرهایی چون ضریب نفوذ، پهنای باند سرانه، کیفیت، سرعت و استطاعتپذیری (Affordability) را میسنجد.
به گفته وی، ایران در زیرشاخص «استطاعتپذیری» که هزینه اینترنت را نسبت به درآمد ناخالص ملی میسنجد، همواره رتبههای برتری داشته و یکی از ارزانترین اینترنتهای جهان را ارائه داده است؛ اما این موفقیت را یک «مثبت کاذب» مینامد. دلیل این امر آن است که ارزان بودن قیمتها به دلیل دستورات دولتی است، نه به دلیل بهینهسازی زیرساختی یا پیشرفت تکنولوژیک.
پیامدهای سرکوب تعرفهای بر اقتصاد دیجیتال
سیاستهای تعرفهای سالهای اخیر، زنجیره تأمین و سرمایهگذاری در بخش ارتباطات را مختل کرده است. وقتی تعرفهها پایینتر از حد بهینه و واقعی نگه داشته شوند، اپراتورها و شرکتهای زیرساختی توان مالی لازم برای بهروزرسانی تجهیزات و افزایش کیفیت را از دست میدهند. این وضعیت مستقیماً بر کاربران نهایی و کسبوکارهای فعال در اقتصاد دیجیتال اثر میگذارد و باعث کاهش بهرهوری کل سیستم میشود.
رستگار اشاره کرد که این چالشهای ساختاری منجر به نتایج ضعیفی در دو شاخص کلیدی جهانی شده است:
- شاخص IDI:افت کیفیت و سرعت به دلیل عدم بازگشت سرمایه برای توسعه زیرساختها.
- شاخص EGDI:تأثیر منفی ضعف ارتباطات بر توسعه دولت الکترونیک سازمان ملل متحد.
دبیر سندیکای صنعت مخابرات تأکید کرد که سندیکا در ۱۰ سال گذشته بهطور مستمر لزوم افزایش و متعادلسازی تعرفهها را مطرح کرده است تا توازنی میان هزینه خدمات و کیفیت ارائه شده برقرار شود و جایگاه ایران در سطح بینالمللی به جایگاه واقعیاش بازگردد.