ماهیت توافق مکه؛ بازدارندگی به جای تهاجم
رجب طیب اردوغان در گفتوگو با مجله «نیوزویک» صراحتاً اعلام کرد که نباید به توافقنامه دفاع مشترک مکه به چشم ائتلافی علیه ایران، اسرائیل یا هر طرف ثالث دیگری نگریست. او این پیمان را تجلی «مسئولیت مشترک سه کشور برای ساختن آیندهای امنتر، صلحآمیزتر و برخوردار از رفاه بیشتر» دانست.
رئیسجمهور ترکیه تأکید کرد که این کشور سالهاست از رویکردی حمایت میکند که در آن کشورهای منطقه مشکلات خود را با ابتکارات داخلی و به دست خودشان حل کنند. از نظر اردوغان، هدف اصلی از انعقاد این توافق، افزایش سطح بازدارندگی و تضمین ثباتی پایدار و بلندمدت در منطقه است تا از تنشهای احتمالی جلوگیری شود.
سازوکار دفاعی و ماده ۵۱ منشور سازمان ملل
این توافقنامه بر مبنای ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و حق دفاع مشروع از خود طراحی شده است. طبق مفاد این پیمان، هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه کشور عضو، به عنوان حمله به تمامی طرفهای توافقنامه تلقی میشود. با این حال، اردوغان تأکید کرد که واکنشهای نظامی لزوماً خودکار نیستند.
وی تصریح کرد در شرایط فعلی، صحبت از واکنش نظامی خودکار ترکیه به حوادث احتمالی در عراق، یمن یا هر نقطه دیگری درست نیست. تصمیمگیری درباره شکل و چگونگی کمکها بر عهده سازوکارهای سیاسی و نظامی است که از طریق رایزنی و هماهنگیهای متقابل عمل میکنند.
جزئیات حمایتهای نظامی و لجستیکی
نوع و میزان کمکهای هر کشور بر اساس درخواست کشور مورد حمله و نیازهای واقعی آن تعیین میشود. این حمایتها بسته به سطح تهدید میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تبادل اطلاعات اطلاعاتی و امنیتی
- پشتیبانی لجستیکی
- تأمین مهمات و تجهیزات نظامی
- بررسی امکان حمایتهای نظامی گستردهتر در صورت ضرورت
این توافقنامه در تاریخ هفتم اوت گذشته با امضای رجب طیب اردوغان (رئیسجمهور ترکیه)، محمد بن سلمان (ولیعهد عربستان) و شهباز شریف (نخستوزیر پاکستان) رسمیت یافت. هدف نهایی این سه کشور از امضای این سند، تقویت امنیت و صلح جهانی و افزایش توان بازدارندگی مشترک در برابر تهدیدات است.