قرآن و روزی: حکمت خدا در گستردگی و تنگ شدن رزق

در آیات قرآن، خداوند به گستردگی و تنگ شدن روزی اشاره می‌کند. این تعبیر ممکن است تصور کند که رزق به طور مطلق از دست انسان خارج است؛ اما اگر به دقت بیشتری به این آیات و روایات نگاه کنیم، می‌توان فهمید که این تفسیر نادرست است. به‌طور واقع، این آراستگی در رزق با حکمت الهی همراه است و تلاش، کوشش، اخلاص و فداکاری باعث می‌شود روزی افراد گسترده‌تر شود. خداوند می‌فرماید: «وَ أَنْ لَیْسَ للاِنْسانِ اِلّا ما سَعی» (و این که برای انسان چیزی جز [حاصل] سعی و کوشش او نیست) و «وَ کُلُّ نَفْسٍ بِما کَسَبَتْ رَهِیْنَةٌ» (آری هرکس در گرو اعمال خویش است). سپس می‌فرماید: «وَ مَنْ یَتّقِ الله یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجآ وَ یَرزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ». تقوا و تلاش، هر دو عامل مهمی در گسترش رزق هستند. این عوامل با هم به عدالت اجتماعی و شکوفایی اقتصادی کمک می‌کنند. حدیثی از علی (ع) نیز این موضوع را تایید می‌کند: «إنَّ اْلأَشیاءَ لَمّا ازْدَوَجَتْ اِزْدَوَجَ الْکَسَلُ وَ الْعَجْزُ فَنَتَجا بِیْنَهُما اَلْفَقْر» (هنگامی که [در آغاز کار] موجودات جهان با هم ازدواج کردند تنگی و سستی در کنار شتاب زدگی و ضعف قرار گرفتند، و از این دو، فقر حاصل شد). بنابراین، به جای اینکه به دنبال توجیه فقر باشیم، باید با تلاش و تقوا به سوی گسترش رزق حرکت کنیم.