جنگ الکترونیک: بخشی از میدان نبرد

تا همین چند سال پیش، وقتی از جنگ الکترونیک صحبت می‌شد، تصویر ذهنی بسیاری از مخاطبان چیزی شبیه یک سامانه ناشناخته با چند آنتن و کابینت‌های الکترونیکی بود؛ تجهیزاتی که قرار بود ارتباطات دشمن را مختل کنند یا رادارهایش را از کار بیندازند. اما جنگ‌های سال‌های اخیر، و به‌خصوص تجربه درگیری مستقیم ایران با آمریکا و اسرائیل، نشان دادند که جنگ الکترونیک دیگر یک قابلیت جانبی در کنار موشک و جنگنده نیست؛ بخشی از خود میدان نبرد است. جنگی که ممکن است قبل از آنکه خلبان هواپیمای مهاجم حتی یک بمب رها کند، در فضای نامرئی امواج رادیویی آغاز شده باشد. امروز دیگر سؤال اصلی این نیست که یک جنگنده چند موشک حمل می‌کند یا یک سامانه پدافندی چند کیلومتر برد دارد. سؤال مهم‌تر این است که چه کسی زودتر می‌تواند شبکه مقابل را ببیند، اطلاعات را منتقل کند، موقعیت هدف را مشخص کند و این زنجیره را از کار بیندازد. اگر رادار دشمن چیزی را نبیند، فرمانده چیزی برای تصمیم‌گیری ندارد؛ اگر فرمانده نتواند دستور را منتقل کند، سامانه موشکی هرچقدر هم پیشرفته باشد عملاً به یک مجموعه سخت‌افزاری منفرد تبدیل می‌شود؛ و اگر موشک، پهپاد یا جنگنده نتواند از شبکه ارتباطی و ناوبری خود استفاده کند، بخش مهمی از مزیت تکنولوژیک آن از بین می‌رود. این همان جایی است که جنگ الکترونیک وارد میدان می‌شود. در جریان جنگ اخیر، اهمیت این حوزه بیش از گذشته آشکار شد. تحلیل‌های نظامی پس از آغاز درگیری نشان دادند که سرکوب پدافند هوایی ایران، فقط به معنای شلیک موشک به سمت رادار‌ها نبود و عملیات موسوم به SEAD و DEAD، یعنی سرکوب یا نابودی پدافند هوایی دشمن، به شکل گسترده با عملیات اطلاعاتی، شناسایی، اخلال و حمله به شبکه‌های کشف و فرماندهی درهم‌تنیده بود. بررسی مؤسسه فرانسوی IFRI از کارزار هوایی علیه ایران نیز تأکید می‌کند که از همان مراحل نخست، از بین بردن و خنثی کردن شبکه پدافندی یکی از پیش‌شرط‌های اصلی ایجاد آزادی عمل هوایی برای مهاجمان بود.