بیشتر نوشتارها درباره محمدرضا شجریان، بر صدا، آثار و جایگاه نمادین او در فرهنگ معاصر ایران تمرکز دارند. اما کتاب «سرود سیاوش» مسیر متفاوتی را برگزیده است. این اثر به جای تکیه بر روایتهای امروز، به سراغ خبرهای کوتاه، مصاحبههای فراموششده و نقدهایی رفته است که سالها در گوشه روزنامهها خاک میخوردند.
نگاهی به شجریان پیش از شهرت
هدف اصلی این پژوهش، دیدن شجریان در زمانی است که هنوز به «شجریانِ امروز» تبدیل نشده بود و آینده هنریاش برای هیچکس روشن نبود. نویسنده تلاش کرده است او را در آینه مطبوعات همان سالها ببیند؛ یعنی درست در جایی که تاریخ هنوز در حال اتفاق افتادن بود، نه از فاصلهای دور که فرجام زندگی و شهرت او را میدانیم.
تلاقی پزشکی، عکاسی و خوشنویسی در یک پژوهش
دکتر کیوان یداللهی، نویسنده این کتاب، متولد ۱۳۵۵ ملایر است. او پزشک است و در کنار آن، کارشناسی ارشد عکاسی را از دانشگاه تهران گذرانده است. یداللهی همچنین به عنوان یکی از استادان انجمن خوشنویسان ایران فعالیت میکند و در این رشته جوایزی به دست آورده است. همین ترکیبِ تخصصها، پزشکی، عکاسی و خوشنویسی، باعث شده تا او با نگاهی جزئینگر به اسناد و تصاویر بپردازد و شکل ثبت شدن یک زندگی در حافظه مکتوب را به دقت تحلیل کند.
شش سال جستوجو در ۱۵ هزار شماره روزنامه
تولید این اثر حاصل شش سال کار مستمر و طاقتفرسا است. یداللهی برای گردآوری دادهها، بیش از ۱۵ هزار شماره روزنامه و مجله را بررسی و از آنها فیشبرداری کرده است. این حجم از مطالعه تنها به یک عدد محدود نمیشود، بلکه شامل فرآیندهای زیر بوده است:
- ساعتها خواندن متونی که گاهی تنها یک سطرشان به شجریان مربوط میشد.
- مقایسه روایتهای مختلف برای رسیدن به حقیقت یک اتفاق.
- جستوجوی مداوم برای یافتن رد یک نام در شمارههای بسیار قدیمی.
- جمعآوری عکسها و اسناد کمتر دیدهشدهای که در هیاهوی روزگار گم شده بودند.
در نهایت، حاصل این تلاش تنها یک کتاب نیست، بلکه مجموعهای گسترده از اسناد تصویری و مکتوب است که بخشی از تاریخ موسیقی ایران را بازخوانی میکند.