تأکید بر اهمیت یادگیری نخستین کلمات توحید
در نظام تربیتی اسلامی، آموزش ابتداییترین مفاهیم دینی به کودکان نه تنها گامی در جهت شکلگیری شخصیت مذهبی کودک است، بلکه آثار معنوی آن به محیط پیرامون او نیز سرایت میکند. این رویکرد نشان میدهد که یادگیری مفاهیم سادهای مانند «بسمالله»، نقطهی آغازین یک پیوند عمیق میان کودک و خالق است که آثارش در جهان آخرت متجلی میشود.
روایتی از بحارالأنوار درباره برکات آموزش
کتاب «بحارالأنوار» در جلد ۹۲ و صفحه ۲۵۷، روایتی از امام صادق (ع) نقل میکند که به طور مشخص به پاداش معنوی آموزش عبارت «بسمالله الرحمن الرحیم» به کودکان اشاره دارد. در این روایت آمده است:
«إِنَّ الْمُعَلِّمَ إِذَا قَالَ لِلصَّبِیِّ: قُلْ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ، فَقَالَ الصَّبِیُّ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ، کَتَبَ اللَّهُ بَرَاءَةً لِلصَّبِیِّ، وَبَرَاءَةً لِلْمُعَلِّمِ، وَبَرَاءَةً لِأَبَوَیْهِ مِنَ النَّارِ.»
ترجمه این روایت بیان میکند که هرگاه معلّم به کودک بگوید «بسمالله الرحمن الرحیم» بگو و کودک نیز آن را بر زبان بیاورد، خداوند براتی از آتش دوزخ را برای سه گروه مینویسد.
زنجیره نجات؛ از آموزگار تا والدین
نکته برجسته در این آموزه، توزیع پاداش میان تمامی کسانی است که در فرآیند رشد معنوی کودک نقش داشتهاند. این برات آزادی از آتش، تنها منحصر به یادگیرنده نیست، بلکه شامل موارد زیر میشود:
- کودک:به عنوان نخستین پذیرنده و تکرارکننده ذکر.
- معلم:به عنوان کسی که مسیر یادگیری را گشود و نقش هدایتگر داشت.
- پدر و مادر:به عنوان حامیان اصلی و فراهمکنندگان بستر تربیت کودک.
این ساختار پاداشدهی نشان میدهد که در نگاه اسلامی، تعلیم و تربیت یک فعالیت جمعی است و هر کسی که در مسیر آشنایی کودک با توحید گامی بردارد، از آثار مثبت آن بهرهمند میشود.