حلقههای رنگی و تراکمهای پیشبینی شده
نقشه TOD تهران فراتر از نمایش ساده ایستگاههای مترو است. در پشت حلقههای ۴۰۰ و ۸۰۰ متری این نقشه، پیشنهادهایی برای افزایش تراکم، بلندمرتبهسازی و تعریف زونهای ویژه قرار دارد. هسته ۴۰۰ متری هر ایستگاه با رنگ بنفش و محدوده ۸۰۰ متری آن با رنگ آبی مشخص شده است. در مرکز شهر، این حلقهها چنان به هم نزدیک شدهاند که یک محله ممکن است همزمان در حوزه نفوذ چندین ایستگاه یا خط مختلف قرار بگیرد.
جالب اینجاست که در مناطق غرب، جنوب و شرق شهر، حتی ایستگاههایی که هنوز ساخته نشدهاند و در قالب خطوط آینده تعریف شدهاند، از همین حالا دارای حوزه نفوذ هستند. این محدودهها صرفاً برای سنجش فاصله مردم تا مترو نیستند، بلکه جداول طرح برای هر ایستگاه، تراکمهای مسکونی، اداری و تجاری خاصی را پیشبینی کرده است که مستقیماً بر میزان ساختوساز زمینهای اطراف اثر میگذارد.
تضاد مفهوم TOD با اجرای عملی
کارشناسان شهری معتقدند رویکرد فعلی تهران با مفهوم اصلی توسعه مبتنی بر حملونقل عمومی فاصله گرفته است. هدف واقعی TOD، برنامهریزی همزمان حملونقل و کاربری زمین است تا مردم با پیمودن مسافتی کوتاه به شغل و خدمات برسند و نیاز به خودرو کاهش یابد. اما در عمل، این طرح به مجوز افزایش تراکم در اطراف ایستگاهها تبدیل شده است.
چالش زیرساختهای شهری
منتقدان هشدار میدهند که تهران پیش از ایجاد ظرفیتهای ساختمانی جدید، باید توان تحمل جمعیت و فعالیتهای تازه را در زیرساختهای خود اثبات کند. افزایش تراکم بدون بازنگری در موارد زیر، شهر را به بنبست میکشاند:
- ظرفیت معابر و شبکههای حملونقل
- شبکههای توزیع آب و برق
- سیستم فاضلاب شهری
- تعداد مدارس و درمانگاههای محلهای
- خدمات شهری و رفاهی
تراکم تجاری در ۲۳۹ ایستگاه
ارزیابیهای کارشناسی نشان میدهد که از مجموع ۲۹۸ ایستگاه مترو، در ۲۳۹ مورد افزایش تراکم اداری و تجاری پیشبینی شده است. این حجم از تمرکز فعالیتها در نقاط خاص، در حالی است که صرفِ پیشبینی یک خط مترو برای آینده، دلیل کافی برای افزایش مجوزهای ساختوساز در حال حاضر نیست.