برنج هاشمی؛ از قوت غالب تا کالای لوکس

بهای گزاف برنج هاشمی در پایان شهریور

انتظار می‌رفت ورود برنج تازه‌محصول شمال به بازار، قیمت‌ها را پایین بیاورد و آرامشی نسبی ایجاد کند. اما رصد بازار در پایان شهریورماه روایت متفاوتی دارد. برنج هاشمی که سال‌ها پای‌ثابت سفره‌های ایرانی بود، حالا با صعود به قله‌های قیمتی، عملاً به کالایی لوکس تبدیل شده و از دسترس بخش بزرگی از خانواده‌های طبقه متوسط خارج شده است.

فشار هزینه‌های تولید بر دوش شالیکاران

جهش افسارگسیخته هزینه‌های تولید، کشاورزان را در تنگنای شدیدی قرار داده است. این افزایش قیمت‌ها تنها به یک بخش محدود نمی‌شود، بلکه زنجیره‌ای از هزینه‌ها را در بر می‌گیرد که قیمت تمام‌شده محصول را بالا برده است. عوامل اصلی این فشار عبارتند از:

• افزایش قیمت نهاده‌های کشاورزی، سموم و کودها.
• رشد تصاعدی دستمزد کارگران فصلی در دوران کاشت و برداشت.
• بالا رفتن هزینه‌های حمل‌ونقل و فرآوری محصول.

این شرایط باعث شده است تا شالیکاران نتوانند محصول خود را با قیمت‌های سال‌های گذشته عرضه کنند، زیرا هزینه‌های جاری تولید، کف قیمتی جدیدی را ایجاد کرده است.

حلقه واسطه‌ها و شکاف قیمتی

مشکل بازار تنها به هزینه‌های تولید محدود نمی‌شود. دلالان و واسطه‌ها در لایه‌های پنهان زنجیره تامین، از مزرعه تا خرده‌فروشی، حاشیه سود خود را به شکل غیرمنطقی افزایش داده‌اند. این گروه با احتکار محصول یا ایجاد فضای روانی مبنی بر کمبود برنج، مانع از رسیدن محصول تازه با قیمت واقعی به دست مصرف‌کننده نهایی می‌شوند.

نتیجه این مداخلات، ایجاد یک شکاف عمیق میان قیمت درب شالیکوبی و قیمت فروش در مغازه‌های سطح شهر است. این تغییر جایگاه برنج هاشمی در سبد معیشت، اکنون زنگ خطر را برای دهک‌های درآمدی پایین و طبقه متوسط به صدا درآورده است.