امام صادق (ع) برای عصر حیرت چه نسخه‌ای داد؟

در عصر حاضر که مسیرهای متعدد و تشخیص حقیقت دشوارتر از همیشه به نظر می‌رسد، پناه بردن به 'بقیةالله' امامی که برای احیای دین و برپایی عدالت ظهور خواهد کرد، ضروری است. دعای ندبه تنها بیانگر دلتنگی نسبت به امام زمان (عج) نیست؛ بلکه تصویری از روزگاری را نیز ترسیم می‌کند که انسان‌ها از مسیر اهل‌بیت (ع) فاصله گرفته‌اند و در انحراف، ظلم و فراموشی حقیقت گرفتار شده‌اند. روایت تسنیم اشاره دارد که امام صادق (ع) ابتدا از پاکان خاندان پیامبر (ص) یاد کرده و می‌فرمایند: «فَعَلَی الْأَطائِبِ مِنْ أَهْلِ بَیْتِ مُحَمَّدٍ وَعَلِیٍّ... فَلْیَبْکِ الْباکُونَ». این بدان معناست که گریه‌کنندگان باید بر این پاکیزگان از خاندان پیامبر گریه کنند. این غیبت یک جریان هدایت است؛ جریانی که باید در جامعه حضور داشته باشد و انسان‌ها را از مسیر انحراف بازدارد. سپس دعای ندبه به فرازی سوزناک می‌رسد: «أَیْنَ الْحَسَنُ؟ أَیْنَ الْحُسَیْنُ؟ أَیْنَ أَبْناءُ الْحُسَیْنِ؟» این پرسش‌ها تنها مربوط به مکان نیستند؛ بلکه تصویری از جامعه‌ای را ترسیم می‌کنند که نشانه‌های هدایت در آن کم‌رنگ شده‌اند. امام صادق (ع) می‌گوید: «صَالِحٌ بَعْدَ صَالِحٍ، وَصَادِقٌ بَعْدَ صَادِقٍ، أَیْنَ السَّبِیلُ بَعْدَ السَّبِیلِ» یعنی صالحی پس از صالح دیگر و صادقی پس از صادق دیگرند؛ آنان راه‌هایی برای هدایت انسان‌ها به سوی معارف، پاکی، صداقت، عدالت و دیگر فضایل اخلاقی هستند. هرگاه مسیر اهل‌بیت (ع) کنار گذاشته شود، راه‌های بدیل و انحرافی افزایش پیدا می‌کنند و افراد مختلف می‌توانند خود را صاحب راه و حقیقت معرفی کنند. یکی از پیام‌های مهم این فراز آن است که هرگاه نشانه‌های دین و پایه‌های علم گم شوند، جامعه دچار سرگشتگی می‌شود.