ساعاتی که هوش مصنوعی سکوت کرد
روز پنجشنبه ۱۲ شهریور برای کاربران دنیای هوش مصنوعی روز دشواری بود. تقریباً بهطور همزمان، چندین سرویس مطرح این حوزه با اختلالاتی جدی روبهرو شدند که باعث شد بسیاری از کاربران نتوانند به حسابهای خود دسترسی داشته باشند یا با خطاهای سیستمی مواجه شوند.
بحران در سرویس ChatGPT حوالی ساعت ۱۱ صبح به وقت شرق آمریکا به اوج رسید. OpenAI در صفحه وضعیت رسمی خود تأیید کرد که این سیستم دچار افزایش شدید خطا شده است. این اختلالات تنها به یک بخش محدود نشد و قابلیتهای متنوعی را تحت تأثیر قرار داد، از جمله:
- ورود به حساب کاربری و احراز هویت
- گفتوگوی زنده و حالت صوتی (Voice Mode)
- آپلود فایلها و جستوجوی داخلی
- قابلیتهای تولید تصویر
در همین بازه زمانی، سرویس Grok متعلق به شرکت xAI نیز با چالشهای فوریتی مواجه شد. گزارشهای این شرکت نشان میدهد که مدل هوش مصنوعی Grok در برخی موارد تحت بار بیش از حد (Overload) قرار گرفته و توان پاسخگویی به درخواستها را از دست داده است. همزمان، سرویس Claude شرکت Anthropic نیز به دلیل مشکلات در زیرساختهای فنی، اختلالاتی را در سرویسهای اصلی خود تجربه کرد.
وضعیت متفاوت Gemini
سرویس Gemini گوگل نیز از این موج دور نماند، هرچند ماهیت اختلال در این سیستم با سایر سرویسها متفاوت بود. گزارشها حاکی از آن است که مشکلات Gemini بیشتر در بخش API و کلیدهای جدید ایجادشده (New Keys) مشاهده شد و لزوماً با وضعیت قطعی گستردهای که در ChatGPT یا Claude رخ داد، یکسان نبود.
وابستگی به زیرساختهای ابری مشترک
هنوز هیچ منبع رسمی علت دقیق و واحدی برای این اتفاقات همزمان ارائه نکرده است، اما تحلیلگران احتمال میدهند وابستگی شدید این سرویسها به زیرساختهای ابری مشترک، عامل اصلی این رخداد باشد. اگرچه کاربران این سیستمها را به عنوان رقبای مستقل میشناسند، اما در واقعیت، همگی به شبکهای گسترده از مراکز داده، خدمات ابری (Cloud Services) و شبکههای توزیع محتوا (CDN) متکی هستند.
این اتفاق نشان داد که حتی اگر مدلهای هوش مصنوعی در سطح نرمافزاری کاملاً سالم باشند، هرگونه نقص در لایههای زیرساختی میتواند دسترسی کاربران را بهطور کامل قطع کند. در واقع، نقطه ضعف این غولهای تکنولوژی نه در الگوریتمها، بلکه در وابستگی متقابل به سختافزارها و شبکههای توزیع مشترک است.