تلاش واشنگتن برای توزیع هزینههای اشغال عراق
در یادداشت روز ۱۲ شهریور ۱۳۸۲، آیتالله هاشمی رفسنجانی به چالشهای جدی آمریکا در عراق اشاره کرده است. فشار بودجهای باعث شد واشنگتن پیشنهاد قطعنامه جدیدی به شورای امنیت سازمان ملل ارائه دهد تا بخشی از مدیریت عراق به این سازمان واگذار شود. هدف آمریکا از این اقدام، جلب مشارکت کشورهای دیگر برای کاهش بار مالی و نظامی بود.
دفتر بودجه کنگره آمریکا بهطور رسمی پذیرفته بود که بودجه این کشور توان تحمل هزینههای درازمدت اشغال عراق را ندارد. بر اساس این خاطرات:
- هزینههای هفتگی آمریکا در عراق یک میلیارد دلار افزایش یافته بود.
- کنگره محدودیت حضور بیش از ۶۵ هزار نیروی نظامی در عراق را تا پایان سال جاری تعیین کرده بود.
- واشنگتن قصد داشت فرماندهی کل را حفظ کند، اما بخشی از هزینهها و تامین نیرو را به کشورهای دیگر منتقل کند.
تنشهای دیپلماتیک تهران و لندن
همزمان با تحولات عراق، روابط ایران و انگلستان به شدت متشنج شد. شلیک پنج گلوله به ساختمان سفارت انگلیس در تهران، این سفارت را بهطور موقت تعطیل کرد. در همان ایام، روزنامه کیهان در سرمقالهای هشدار داد که اگر مسئولان سیاست خارجی در برابر گستاخیهای لندن واکنش مناسب نشان ندهند، احتمال واکنش مستقیم مردم وجود دارد.
روند تنشها باعث شد سفیر ایران برای مشورت به لندن احضار شود و همکاریهای اقتصادی و فرهنگی دو کشور دچار اختلال گردد. با این حال، لندن تمایل داشت روابط را بهطور کامل قطع نکند؛ به همین دلیل سفیر خود را در تهران نگه داشت و اجازه داد وزیر امور خارجه وقت (آقای خرازی) بهصورت تلفنی با هادی سلیمانپور در زندان مذاکره کند.
انتقاد رهبری از رویکرد دولت در برابر غرب
آیتالله هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود تصریح میکند که نظر رهبری در این مقطع، برخورد تند و قاطع با انگلستان بود. هدف از این سختگیری، این بود که لندن متوجه شود نمیتواند ایران را در تلههای مرسوم بینالمللی گرفتار کند.
رهبری در این بازه زمانی بهدقت به دولت انتقاد داشتند. از دید ایشان، دولت در سالهای اخیر بهتدریج فریب غربیها را خورده و این موضوع باعث مخدوش شدن صلابت انقلاب اسلامی در مواجهه با قدرتهای خارجی شده بود.