صدور دستور مسدودکننده توسط پکن
وزارت بازرگانی چین روز شنبه ۲ مه ۲۰۲۶ با صدور یک «دستور مسدودکننده» رسماً اعلام کرد که تحریمهای آمریکا علیه پنج شرکت چینی نباید در این کشور به رسمیت شناخته یا اجرا شوند. پکن با این تصمیم، عملاً هرگونه رعایت این محدودیتها را در داخل مرزهایش ممنوع کرد.
شرکتهای هدف در فهرست سیاه آمریکا
واشینگتن این شرکتها را به دلیل مشارکت در معاملات نفتی با ایران هدف قرار داده بود. این فهرست شامل مجموعههای زیر است:
- پتروشیمی هنگلی (دالیان)
- پتروشیمی شاندونگ شوگوانگ لوچینگ
- گروه پتروشیمی شاندونگ جینچنگ
- گروه شیمیایی هبی شینهای
- شرکت شیمیایی شاندونگ شنگشینگ
ایالات متحده پیش از این با مسدودسازی داراییها و ممنوعیت انجام معاملات، سعی داشت فشار بر این زنجیره تامین وارد کند تا فعالیتهای تجاری آنها با ایران متوقف شود.
اعتراض چین به «اعمال فراسرزمینی»
وزارت بازرگانی چین اقدامات آمریکا را مصداق «اعمال فراسرزمینی» قوانین واشینگتن میداند. پکن تأکید کرد این محدودیتها، فعالیتهای عادی اقتصادی و تجاری شرکتهای چینی با کشورهای ثالث را مختل میکند و با حقوق و هنجارهای بینالمللی در تضاد است.
مقامات چینی این دستور را ابزاری برای حفاظت از حاکمیت، امنیت و منافع توسعهای کشور میدانند. آنها معتقدند وظیفه دولت چین، صیانت از حقوق و منافع مشروع شهروندان و شرکتهای داخلی در برابر فشارهای خارجی است.
تغییر استراتژی در برابر پالایشگاههای «تیپات»
این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که طبق گزارشهای دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC)، پالایشگاههای مستقل چینی موسوم به «تیپات» نقش کلیدی در خرید و پالایش نفت ایران ایفا میکنند. آمریکا سالهاست تلاش میکند با تحریم این پالایشگاهها، جریان نفت ایران به چین را متوقف کند.
نکته حائز اهمیت در این رویه، ماهیت اجرایی آن است؛ چرا که این نخستین بار است که پکن به طور رسمی از سازوکار «دستور مسدودکننده» برای مقابله مستقیم با تحریمهای مشخص آمریکا علیه شرکتهای چینی و ایرانی استفاده میکند.