شایان کرمی، پژوهشگر تاریخ، در گفتوگو با ایسنا اظهار داشت که تاریخنگاری علمی صرفاً نقل وقایع گذشته نیست، بلکه فرایندی پیچیده برای شناخت چرایی رخدادها، کشف روابط میان رویدادها و تحلیل روندهای تاریخی است. مورخ با اتکا به دانش، روششناسی و نگاه انتقادی، به فهم عمیقتری از تاریخ دست پیدا میکند.
کرمی افزود: مورخ برای پژوهش تاریخی به ابزارهای شناخت نیاز دارد؛ همانگونه که مسافر بدون نقشه و قطبنما مسیر را نمییابد، پژوهشگر تاریخ نیز بدون روش، چارچوب علمی و تعهد حرفهای قادر به ارائه تحلیلی معتبر نخواهد بود.
تعهد مورخان در پژوهش تاریخی
این عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان لرستان با اشاره به مسئولیت مورخان، آنها را در دو گروه کلی قرار داد: گروهی که خود را متعهد به بازسازی دقیق گذشته میدانند و گروهی که تلاش میکنند با بهرهگیری از تاریخ، به مسائل امروز جامعه پاسخ دهند. با وجود تفاوت رویکردها، هر دو گروه بر پایبندی به اصول علمی، پرهیز از تحریف و اتکا به شواهد معتبر تأکید دارند.
تمایز مورخ از دیگران
کرمی تصریح کرد: هر فردی ممکن است درباره گذشته سخن بگوید، اما هر روایت تاریخی یک پژوهش تاریخی محسوب نمیشود. آنچه مورخ را متمایز میکند، توانایی تحلیل، نقد منابع، ساماندهی دادهها و ارائه تصویری منسجم از گذشته است. شناخت تاریخی محصول پژوهش روشمند است، نه صرفاً نقل خاطرات.
ویژگیهای مورخ معتبر
وی مهمترین ویژگیهای مورخ را ذهنی منظم و ساختاریافته، حفظ بیطرفی، نگاه انتقادی، مسئولیتپذیری علمی و توانایی تشخیص مرز میان استفاده صحیح و سوءاستفاده از تاریخ عنوان کرد. تاریخ زمانی ارزش علمی پیدا میکند که پژوهشگر بتواند بدون پیشداوری، دادهها را ارزیابی و تحلیل کند.