مدلسازی «ساعتهای پیری» برای شناسایی نقاط بحرانی
محققان چینی برای درک دقیقتر روند پیر شدن بدن، دادههای سلامت ۱۰۴ هزار فرد بزرگسال در بازه سنی ۱۸ تا ۹۸ سال را تحلیل کردند. آنها با بررسی ۱۷۲ شاخص حیاتی از جمله وزن، سطح کلسترول و قند خون، مدلهایی تحت عنوان «ساعتهای پیری» طراحی کردند. هدف از این مدلسازی، شناسایی دورههای زمانی خاصی است که بدن انسان در آنها با بیشترین تغییرات فیزیولوژیک مواجه میشود.
تفاوت زمانی پیری در زنان و مردان
نتایج این پژوهش نشان میدهد مردان زودتر از زنان وارد نقطه عطف پیری میشوند. برای مردان، بازه سنی ۳۵ تا ۴۵ سالگی حساسترین دوره است. در این سالها، سوختوساز بدن بهطور محسوسی تغییر میکند و شاخصهایی نظیر توده بدنی (BMI)، تریگلیسرید و کلسترول افزایش مییابند.
در مقابل، زنان این شوک زیستی را دیرتر تجربه میکنند. نقطه عطف پیری در زنان بین ۵۵ تا ۶۵ سالگی رخ میدهد که با دوران یائسگی همزمان است. در این مرحله، تغییرات شدید هورمونی منجر به افزایش میزان چربی و کلسترول در بدن میشود. با این حال، محققان دریافتند که تفاوتهای فیزیولوژیک میان زنان و مردان در سنین بالا بهطور کلی کاهش مییابد.
عوامل تسریعکننده پیری زیستی
این مطالعه فاش کرد که برخی مواد موجود در خون صرفاً نشاندهنده پیری نیستند، بلکه مانند کاتالیزور عمل کرده و سرعت این فرایند را بالا میبرند. موادی که با افزایش سن در بدن تجمع مییابند و با پیری زیستی در ارتباط هستند عبارتند از:
- گلوکز و چربیها
- اسیداوریک
- نشانگرهای توموری CEA و HE 4
پژوهشگران برای اثبات این ادعا، سلولهای رگهای خونی انسان را در آزمایشگاه در معرض سطوح بالای این مواد قرار دادند و مشاهده کردند که سلولها بهسرعت نشانههای پیری را بروز میدهند.
امید به بازگشتپذیری آثار پیری
یکی از یافتههای امیدوارکننده این تحقیق، احتمال بازگشتپذیری برخی آثار پیری است. آزمایشها نشان داد داروی «متفورمین» که برای درمان دیابت به کار میرود، میتواند آثار پیری سلولی ناشی از افزایش قند خون را کاهش دهد. همچنین تغییر رژیم غذایی از مدل پرچرب به رژیم معمولی در مدلهای آزمایشگاهی (موشها)، تأثیر مثبتی بر روند جوانسازی سلولها داشت.