مسیر آلودگی؛ از دفنگاه سروان تا تالاب انزلی
رودخانهها تنها مجرای عبور آب نیستند، بلکه زیستگاههای حیاتی برای گونههای مختلف گیاهی و جانوریاند. اما در رشت، رودخانه گوهررود به کانون آلودگی تبدیل شده است. حسین آقایی، فعال اجتماعی منطقه، زنجیرهی این تخریب را از دفنگاه سروان آغاز میکند. ابتدا شیرابه زبالهها وارد جریان آب میشود و سپس فاضلاب شهرک صنعتی و پسابهای شهری به این جریان میپیوندند.
این مسیر آلوده در نهایت به مزارع برنج و تالاب بینالمللی انزلی ختم میشود. هر لیتر فاضلاب تصفیهنشدهای که از شهر آغاز میشود، بخشی از زنجیرهی تخریبی است که یکی از مهمترین زیستبومهای شمال ایران را هدف قرار داده است.
شکاف بیستساله میان وعده و واقعیت
تاریخ این بحران به آبان سال ۱۳۸۵ بازمیگردد. در آن زمان قرار بود با حمایت مالی بانک جهانی، پروژهی جامع فاضلاب و احداث تصفیهخانههای مدرن در شهرهای رشت و انزلی اجرا شود. اکنون نزدیک به ۲۰ سال از آن تاریخ گذشته، اما مسئله ورود فاضلاب به چرخه طبیعی آب همچنان پابرجاست.
تداوم این وضعیت پرسشهای جدی را برای مسئولان ایجاد کرده است: چرا پس از دو دهه، بخش قابلتوجهی از فاضلابهای شهری و صنعتی پیش از ورود به رودخانهها تصفیه نمیشوند؟
پیامدهای بهداشتی و زیستمحیطی
ورود پسابهای آلوده به گوهررود تنها یک دغدغه محیطزیستی نیست، بلکه مستقیماً با سلامت عمومی گره خورده است. این وضعیت اثرات مخربی بر موارد زیر دارد:
- کشاورزی:کاهش کیفیت خاک و تضعیف سلامت محصولات کشاورزی در مزارع برنج.
- سلامت عمومی:انتشار بوهای نامطبوع و عوامل بیماریزا در محیطهای مسکونی.
- گروههای آسیبپذیر:افزایش خطرات بهداشتی برای کودکان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.
- زیستبوم تالاب:تخریب تدریجی اکوسیستم تالاب انزلی به دلیل پذیرش حجم بالای پساب تصفیهنشده.
در نهایت، آلودگی گوهررود مسئلهای محدود به یک شهر نیست، بلکه بحرانی است که از رشت آغاز شده و سرنوشت تالاب انزلی را رقم میزند.