اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به بیانیه اخیر اتحادیه اروپایی که در آن از سیاستهای فشار اقتصادی ایالات متحده علیه ایران حمایت شده، هشدار داد که اروپا در حال از دست دادن هویت سیاسی و استقلال تصمیمگیری خود است. او این رویکرد را در تضاد کامل با ادعاهای همیشگی اروپاییها درباره داشتن یک سیاست خارجی مستقل توصیف کرد.
سلطه و تمکین؛ تحلیل بقائی از وضعیت اروپا
سخنگوی وزارت خارجه برای تبیین وضعیت فعلی اروپا به آثار «دو لا بوئسی»، نویسنده فرانسوی، استناد کرد. او با اشاره به رسالهی «گفتار در باب بندگی اختیاری»، استدلال کرد که استبداد و سلطه تنها از طریق زور اعمال نمیشود، بلکه تمکین کسانی که توانایی کنش مستقل دارند، زمینهساز تثبیت این سلطه است. از دیدگاه بقائی، اتحادیه اروپایی با پذیرش نقش مکمل در جنگ اقتصادی آمریکا، عملاً پذیرفته است که در جایگاه یک تابع قرار گیرد، نه یک بازیگر کلیدی.
پارادوکس استقلال راهبردی
بقائی تأکید کرد که مفهوم «خودمختاری راهبردی» برای اروپا دیگر یک واقعیت نیست و به یک شعار تبدیل شده است. او معتقد است وقتی یک نهاد سیاسی، خود را به مجری دستورات یک قدرت خارجی تبدیل میکند، دیگر نمیتواند از استقلال راهبردی دم بزند. به باور وی، استقلال واقعی با بیانیههای پرطمطراق به دست نمیآید، بلکه نیازمند ارادهای است که حتی در صورت تضاد با مواضع قدرتهای بزرگ، تصمیمات مسئولانه و مستقل اتخاذ کند.
گزینههای پیش روی اتحادیه اروپایی
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان تحلیل خود، اتحادیه اروپایی را به بازنگری در جایگاه بینالمللیاش دعوت کرد و خاطرنشان کرد که اروپا اکنون در برابر یک انتخاب بنیادین قرار دارد:
- بازگشت به جایگاه یک بازیگر مستقل و اثرگذار در معادلات جهانی.
- ادامه مسیر فعلی و تبدیل شدن به پژواکی از سیاستهای واشنگتن، تا جایی که این تکرار صدا را با استقلال اشتباه بگیرد.