فاجعه هیروشیما؛ نماد ویرانی، نه فرمول پیشرفت
بررسی اظهارات برخی گروهها نشان میدهد که تلاش میکنند روایت تاریخ را به نفع اهداف سیاسی خود تغییر دهند. این جریانها معتقدند مسیر توسعه ایران میتواند مشابه مسیر ژاپن پس از جنگ جهانی دوم باشد. اما یک پرسش بنیادین مطرح است: چگونه میتوان فاجعه انسانی هیروشیما و ناکازاکی را به یک مدل توسعه تبدیل کرد؟
واقعیت تاریخی این است که ژاپن با بمب اتم «پیشرفته» نشد. آنچه این کشور را به جایگاه فعلیاش رساند، سالها تلاش سخت، تکیه بر نیروی انسانی متخصص و بازسازی صنعتی بود. مردم ژاپن پس از یکی از هولناکترین فجایع بشری، با اتکا به دانش و صنعت خود از خاکستر ویرانی برخاستند، نه اینکه بمب اتم موتور محرک مدرنیته آنها باشد.
روایتی وارونه از مدرنیته و توسعه
در روایت عجیب برخی جریانهای برانداز، مسیر رسیدن به آبادانی از مسیر ویرانی میگذرد. این منطق میگوید ابتدا باید تخریب رخ دهد و سپس وعده آبادانی داده شود. چنین تفکری عملاً به این معناست که مردم ایران باید ابتدا قربانی شوند تا بعدها عدهای از مدرنیته و پیشرفت سخن بگویند.
تلاش برای وارونه کردن تاریخ با جملات کوتاه و شعارهای شبکههای اجتماعی، حقیقت را تغییر نمیدهد. بمب اتم در هیچ کتاب تاریخی به عنوان نماد توسعه ثبت نشده است، بلکه همواره به عنوان نماد یک فاجعه انسانی شناخته میشود.
ویژگیهای مسیر واقعی توسعه در مقابل روایتهای تخریبگر:
- تکیه بر دانش و صنعت بومی به جای اتکا به مداخلات خارجی ویرانگر.
- بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص برای بازسازی زیرساختها.
- پرهیز از پذیرش نسخههایی که پیشنیاز آنها نابودی سرمایههای انسانی و مادی است.
- تفکیک میان «نتیجه بازسازی پس از جنگ» با «علت وقوع جنگ».