فردین عینی، مدیر پایگاه میراث جهانی شیخ صفیالدین اردبیلی، از اجرای طرحی برای اصلاح و بازطراحی پلههای ضلع تجاری سردر عالیقاپو خبر داد. این اقدام با هدف ساماندهی فضای پیرامونی و بهبود شرایط حضورپذیری در این محیط تاریخی صورت میگیرد.
ریشه تفاوت ترازها و تصمیمات سال ۱۳۹۸
بررسیهای مربوط به تراز ارتفاعی بنا به سال ۱۳۹۸ بازمیگردد. در آن زمان و همزمان با تهیه طرح بازسازی سردر عالیقاپو، دو رویکرد مختلف بررسی شد. در نهایت، شورای فنی ادارهکل و شورای فنی وزارت میراث فرهنگی تصمیم گرفتند بازسازی سردر در محل و بر اساس تراز تاریخی مستندشده انجام شود. این مستندات بر پایه شواهد معماری و نتایج کاوشهای باستانشناختی استوار بود.
اولویت اصلی در این تصمیم، حفظ اصالت مکانی و کالبدی اثر بود. با این حال، پس از بهرهبرداری، مشخص شد که تراز تاریخی اثر با برخی بناهای پیرامونی، از جمله مسجد و بخش تجاری، اختلاف دارد و همین موضوع باعث بروز مشکلاتی در فضای محیطی شد.
جزئیات طرح جدید و اهداف عملکردی
مشکلات بصری، عملکردی و اجتماعی ایجادشده در فضای پیرامونی، شورای راهبردی پایگاه و شورای فنی را به بازنگری در طرح واداشت. در طراحی جدید، تمرکز بر موارد زیر است:
- حفظ تراز تاریخی سردر و هماهنگسازی فرم پلهها با ساختار معماری بنا.
- ایجاد تعادل بین پلههای سمت خیابان و ضلع تجاری.
- بهبود ارتباط بصری سردر با خیابان مجاور و بخش تجاری.
- ارتقای امنیت اجتماعی و کیفیت دسترسی در فضای پیرامونی.
استفاده حداکثری از مصالح موجود
بسیاری از نگرانیها درباره تخریب بناهای تاریخی است، اما در این پروژه رویکرد متفاوتی اتخاذ شده است. بیش از ۹۰ درصد سنگهای فعلی پس از جداسازی و آمادهسازی، دوباره در اجرای پلههای جدید به کار میروند. بنابراین، این عملیات را نباید تخریب و بازسازی یک بنای تاریخی دانست؛ بلکه این اقدام صرفاً اصلاح و ساماندهی فضای دسترسی و محیط پیرامونی سردر عالیقاپو است.