شورای روابط خارجی آمریکا (CFR) در گزارشی با عنوان «جنگ ایران در ششماهگی؛ منطقه و رابطه آن با آمریکا متحول شده است»، پیامدهای استراتژیک درگیریها و فشارهای واشنگتن بر تهران را بررسی کرده است. این گزارش بر این نکته تأکید دارد که تضاد میان انتظارات کاخ سفید و واقعیتهای میدانی، آمریکا را در موقعیتی متزلزل قرار داده است.
محاسبه اشتباه ترامپ و توهم پیروزی سریع
استیون کوک، پژوهشگر ارشد مطالعات غرب آسیا و آفریقا در این شورا، معتقد است دونالد ترامپ با یک «محاسبه اشتباه بزرگ» وارد میدان شد. رئیسجمهور پیشین آمریکا انتظار داشت عملیات علیه ایران ظرف چهار تا شش هفته به پیروزی منجر شود، اما آمادگی تهران برای مقاومت در برابر قدرت نظامی واشنگتن را پیشبینی نکرده بود.
کوک استدلال میکند ترامپ اکنون میکوشد شکست در دستیابی به پیروزی سریع نظامی را با تشدید فشار اقتصادی جبران کند، اما این تغییر تاکتیک لزوماً به معنای موفقیت راهبردی نیست.
پیامدهای ششماهه تقابل نظامی و سیاسی
این تحلیلگر پس از بررسی روند شش ماهه جنگ، مذاکرات متناوب و بنبستهای ایجاد شده، نتایج زیر را برشمرد:
- مختل شدن شدید ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز.
- افزایش آسیبپذیری شرکای منطقهای آمریکا در ساحل غربی خلیج فارس در برابر حملات ایران.
- تقویت انگیزه تهران برای حرکت به سمت تسلیحاتی کردن برنامه هستهای.
به باور کوک، اگر این روند معکوس نشود، واشنگتن با یک شکست راهبردی کامل روبروست.
شکاف میان فشار اقتصادی و اراده سیاسی
گزارش CFR اشاره میکند که ترامپ امیدوار است فشار اقتصادی، تهران را یا به میز مذاکره بکشاند و یا زمینهساز تغییر حکومت در ایران شود. با این حال، کوک هشدار میدهد که ترامپ احتمالاً اثرگذاری فشار اقتصادی را بیش از حد برآورد کرده است.
او تأکید میکند جنگ اقتصادی، درست مانند جنگ متعارف، نتایجی نامطمئن دارد. اکنون رهبران منطقه با پرسشهای بیپاسخی درباره توانایی و اراده واقعی آمریکا برای تأمین امنیت آنها مواجهاند؛ موضوعی که اعتبار واشنگتن را در منطقه به چالش کشیده است.
برندگان احتمالی؛ نفوذ فزاینده ترکیه
در بخش دیگری از این گزارش، هنری بارکی، پژوهشگر ارشد خاورمیانه، زاویهای متفاوت را بررسی کرده است. او استدلال میکند که فارغ از نتیجه نهایی این تقابل، ترکیه میتواند یکی از برندگان اصلی تحولات جدید باشد و از خلأهای امنیتی و سیاسی ایجاد شده برای افزایش نفوذ منطقهای خود بهره ببرد.