تکامل عملیاتی؛ فراتر از جایگزینی سختافزاری
تجربه جنگ تحمیلی اخیر نشان داد که صرفاً بازسازی تجهیزات تخریبشده برای مقابله با تهدیدات هوایی کافی نیست. پدافند کشور در فاصله زمانی میان دو نبرد، استراتژی خود را تغییر داد و بر اصلاح تاکتیکها، تغییر آرایش نیروها و توسعه سامانههای نوین تمرکز کرد. این رویکرد باعث شد توان عملیاتی نیروها به جای تکیه بر ابزار، بر پایه دانش میدان نبرد استوار شود.
امیر علیرضا الهامی، فرمانده قرارگاه مشترک پدافند هوایی کشور، نتایج این تحول را در آمارهای میدانی میبیند. او اعلام کرد نیروهای پدافندی با بهرهگیری از سامانههای نوین، بیش از ۲۰۰ فروند پهپاد و هواگرد دشمن را منهدم کردند. این رقم در مقایسه با آمارهای جنگ ۱۲روزه، گواه ارتقای محسوس توانمندیهای دفاعی کشور است.
شبکه یکپارچه و هوشمند؛ کلید رهگیری اهداف پیشرفته
در جنگهای هوایی مدرن، قدرت یک سامانه موشکی به تنهایی تعیینکننده نیست. موفقیت در رهگیری پهپادهای پیشرفته نیازمند هماهنگی دقیق میان اجزای مختلف است. امیر الهامی تأکید دارد که دستاوردهای اخیر حاصل عملکرد «شبکه یکپارچه و هوشمند پدافند» است. این شبکه شامل اجزای زیر است:
- شبکهای متصل از رادارهای شناسایی و ردیابی
- سامانههای موشکی با بردها و ارتفاعات مختلف
- واحدهای جنگ الکترونیک برای مختل کردن ارتباطات دشمن
- سیستمهای فرماندهی و کنترل (C2) برای تصمیمگیری سریع
- تجهیزات شناسایی پیشرفته برای تشخیص زودهنگام اهداف
درسهای جنگ ۱۲روزه و مقابله با جنگ الکترونیک
تحلیل میدان نبرد در جنگ تحمیلی ۱۲روزه، نقاط ضعف و قوت پدافند ایران را آشکار کرد. دشمن با تکیه بر فناوریهای شناسایی و جنگ الکترونیک تلاش کرد شکافهایی در شبکه دفاعی ایجاد کند. پاسخ ایران به این چالش، حرکت به سمت یک شبکه «متحرک، چندلایه و هوشمند» بود تا انعطافپذیری عملیاتی در برابر حملات پیچیده افزایش یابد.
به باور فرماندهان نظامی، ارتقای توان پدافندی در دو سطح رخ داده است؛ سطح اول مربوط به افزایش قدرت تجهیزات و سامانههای بومی است و سطح دوم، ارتقای شیوه بهکارگیری این ابزارها در میدان نبرد. سرلشکر امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش نیز در بررسی عملکرد نیروهای مسلح، بر اقتدار و آمادگی این نیروها در مقابله با تهدیدات تأکید کرده است.