تراژدی دو دانشمند در چین باستان
یکی از قدیمیترین گزارشهای ثبتشده از خورشیدگرفتگی در سند باستانی چینی موسوم به «شو چینگ» (کتاب تاریخ) آمده است. در این متن، روزی توصیف شده که در آن «خورشید و ماه بیرحمانه همنشین نبودند». مورخان بر این باورند که این توصیفات به رویداد ۲۲ اکتبر ۲۱۳۴ پیش از میلاد اشاره دارد.
افسانهها حکایت از سرنوشت شوم دو دانشمند سلطنتی به نامهای «هزی» و «هو» دارند. این دو متخصص وظایف خود را نادیده گرفته و در محل کار مست کردند؛ همین بیتوجهی باعث شد نتوانند وقوع خورشیدگرفتگی را پیشبینی کنند. امپراتور چین در واکنش به این کوتاهی، دستور سربریدن هر دو دانشمند را صادر کرد.
صلح در سایه تاریکی؛ نبرد لیدیها و مادها
در ۲۸ مه ۵۸۵ پیش از میلاد، پدیدهای نجومی باعث توقف جنگی پنجساله شد. لیدیها و مادها برای کنترل آناتولی در نزدیکی رود هالیس (در ترکیه مرکزی فعلی) با یکدیگر میجنگیدند. هرودوت، تاریخدان یونانی، این لحظه را توصیف میکند: در میانهی نبرد، ناگهان آسمان تیره شد و خورشید پشت ماه پنهان گشت.
سربازان هر دو جبهه این اتفاق غیرمنتظره را نشانهای از خشم خدایان و خواستهی آنها برای پایان درگیری دانستند. در نتیجه:
- سربازان بلافاصله سلاحهای خود را زمین گذاشتند.
- دو ملت متخاصم به مذاکره نشستند.
- این رویداد که بعدها «نبرد خورشیدگرفتگی» نام گرفت، منجر به برقراری صلح شد.
خرافات و سقوط آتن در سیسیل
در ۲۷ اوت ۴۱۳ پیش از میلاد، در اوج جنگ پلوپونزی میان آتن و اسپارت، یک ماهگرفتگی سرنوشت سربازان آتنی را تغییر داد. در آن زمان، آتنیها درگیر نبردی دشوار با دولتشهر سیراکوز در سیسیل بودند.
در فضای متشنج جنگ، وقوع ماهگرفتگی نه به عنوان یک پدیده طبیعی، بلکه به عنوان نشانهای شوم و خرافاتی تفسیر شد. این باورهای غلط در کنار فشار نظامی سیراکوزیها، منجر به شکست سنگین و مرگ بسیاری از سربازان آتنی شد و یکی از تلخترین ضربات را به قدرت نظامی آتن وارد کرد.