از انفجار دفتر نخستوزیری تا تبلور مفهوم خدمت
هفته دولت از دل یکی از تلخترین حوادث سالهای ابتدایی جمهوری اسلامی بیرون آمد. هشتم شهریور سال ۱۳۶۰، انفجار دفتر نخستوزیری منجر به شهادت محمدعلی رجایی، رئیسجمهور و محمدجواد باهنر، نخستوزیر شد. این حادثه اگرچه بخشی از کادرهای ارشد اجرایی نظام را از میان برد، اما نام این دو دولتمرد را در حافظه تاریخی ایران ماندگار کرد.
رجایی و باهنر مسئولیت اجرایی را با سه ویژگی کلیدی پیوند زده بودند:
- سادهزیستی مطلق در جایگاههای بالای مدیریتی.
- حضور مستقیم و مستمر در میان مردم.
- پایبندی سختگیرانه به آرمانهای انقلاب اسلامی.
به همین دلیل، هفته دولت در سالهای بعد به فرصتی تبدیل شد تا دستگاه اجرایی عملکرد خود را ارزیابی کند و سیره مدیرانی را بازخوانی کند که میز مسئولیت را به میدان خدمت تبدیل کرده بودند.
گسترش دایره شهادت در بدنه اجرایی
روایت حضور شهدا در ساختار دولت تنها به سالهای نخست انقلاب و چهرههای رجایی و باهنر محدود نمیشود. تاریخ نشان میدهد شماری از مدیران کشور در مسیر انجام وظایف رسمی خود جان باختهاند. این افراد در جایگاههای متفاوتی از ریاست دولت و وزارت امور خارجه گرفته تا دستگاه قضایی فعالیت میکردند و هر یک مسئولیت را فرصتی برای خدمت میدیدند، نه مقامی برای کسب امتیاز.
اشتراک عمل در مسیر مسئولیت
در میان چهرههای اخیر، نامهای سیدابراهیم رئیسی، حسین امیرعبداللهیان و حجتالاسلام محمد مقیسه سه تصویر متفاوت اما همسو از مفهوم مسئولیت را ارائه میدهند. این سه مدیر، با وجود تفاوت در حوزههای فعالیت، در یک نقطه مشترک بودند: جایگاه اداری برای آنها هدف نبود، بلکه ابزاری برای انجام وظیفه در برابر مردم و نظام بود.
این رویکرد، مدیریت را از یک فرآیند خشک اداری به یک مسئولیت اخلاقی تبدیل میکند که در آن، دولتمردان فارغ از جایگاهشان، خود را خادم مردم میبینند و در نهایت، نامشان با شهادت در تاریخ کشور ثبت میشود.