تکریم متون غیرمسلمان؛ ابزاری برای انکار
جریان تجدیدنظرطلب در تاریخ اسلام، منابع کلاسیکی مانند «سیره» و «مغازی» را بهدلیل فاصله زمانی ثبت آنها، فاقد اعتبار میداند. این گروه برای اثبات ادعاهای خود، به متون غیرمسلمان معاصر با دوران اولیه اسلام، از جمله کتیبهها و منابع سریانی تکیه میکنند تا گسستی میان تاریخ متنی و تاریخ واقعی واقعه ایجاد کنند. این رویکرد در برخی موارد تا حد انکار وجود پیامبر (ص) یا اصالت قرآن پیش رفته است.
اما پژوهشهای جدید نشان میدهد این ادعاها با یافتههای زبانشناسی تاریخی و شواهد متون غیراسلامی همخوانی ندارد. روششناسی این جریان برای عبور کامل از روایتهای سنتگرا، از نظر علمی کافی نیست.
اشتباه در تعریف علم تاریخ و باستانشناسی
دکتر سعید طاووسی مسرور، پژوهشگر تاریخ اسلام، معتقد است تکیه صرف بر فقدان شواهد باستانشناسی مستقیم برای ابطال روایتهای سنتی، رویکردی نادرست است. او استدلال میکند که مطالبه وجود شاهد باستانشناسی برای هر واقعه تاریخی، نهتنها نشدنی است، بلکه با ماهیت علم تاریخ نیز در تضاد است.
- موضوع اصلی علم تاریخ، «گزارشها و اخبار» مورخان است، نه لزوماً خود وقایع مادی.
- اعتبارسنجی گزارشهای تاریخی از طریق روشهای متعددی امکانپذیر است و لزوماً نیازی به شاهد فیزیکی یا باستانشناسی نیست.
عقبنشینی از شکاکیت در فضای آکادمیک غرب
جریان شکاکیتگرا در غرب، بهویژه کسانی که منکر اصالت قرآن یا وجود پیامبر بودند، اکنون با بنبستهای جدی مواجه شدهاند. اثرات پژوهشهای بهنام صادقی در زمینه اصالت قرآن، باعث شد برخی از چهرههای شاخص این جریان، از جمله پاتریشیا کرون، از ادعاهای پیشین خود عقبنشینی کنند.
، نقدهای علمی در فضای آکادمیک غرب (مانند مقالات دکتر سعید شفیعی) نشان میدهد که بسیاری از ادعاهای شکاکان دیگر خریدار ندارد. حتی منابع سریانی که پیشتر به عنوان ابزاری برای رد سنت به کار میرفتند، در بسیاری از موارد با اطلاعات منابع سنتی هماهنگ هستند و تضاد بنیادینی با آنها ندارند.
