بنبست دیپلماتیک و بازگشت به فشار حداکثری
روزنامه والاستریتژورنال گزارش داده است که مقامات ارشد آمریکایی در گفتگو با میانجیهای بینالمللی، صراحتاً اعلام کردهاند دولت دونالد ترامپ هیچ علاقهای به احیای توافقنامه اولیهای که ژوئن گذشته با ایران امضا شده بود، ندارد. این موضعگیری صلب، تلاشهای گسترده هفته جاری برای ازسرگیری روند دیپلماتیک را با پیچیدگیهای جدی مواجه کرده است.
منابع آگاه میگویند ترامپ اکنون تمام تمرکز خود را بر سیاست فشار حداکثری اقتصادی گذاشته و ترجیح میدهد منتظر بماند تا نتایج این راهبرد را بسنجد. بخشی از این تصمیم به انتقادات شدید در داخل آمریکا بازمیگردد؛ منتقدان ترامپ تفاهمنامه ژوئن را در برابر تهران «نرم» توصیف کرده بودند و همین فشارها باعث شد رئیسجمهور آمریکا از احیای آن سر باز زند.
مرگ تفاهمنامه قدیمی از نگاه تحلیلگران
عمیر کریم، پژوهشگر دانشگاه بیرمنگام، معتقد است در حال حاضر قواعد بازی تغییر کرده است. او پیشرفت مذاکرات را منوط به تسلیم یکی از طرفین در برابر تفسیر طرف مقابل میداند. به باور این پژوهشگر، شرایط فعلی برای میانجیها بسیار دشوار است، زیرا:
- تفاهمنامه قدیمی عملاً از هر جهتی مرده و تمامشده است.
- رسیدن طرفین به سازش در فضای فعلی، سختتر از هر زمان دیگری است.
نگرانیهای منطقهای و استراتژی «طرد اقتصادی»
در حالی که دیپلماتهای عرب امیدوار بودند مسیر دیپلماسی برای جلوگیری از واکنش نظامی ایران باز شود، واقعیتهای اقتصادی منطقه فشار را افزایش داده است. جنگ جاری، درآمدهای گردشگری و سرمایهگذاری کشورهای عربی را نابود کرده و برنامههای توسعه اقتصادی منطقهای را بدون افق روشنی به تأخیر انداخته است.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز جمعه ششم شهریور ۱۴۰۵ در مصاحبهای تأکید کرد که هیچ گفتوگویی میان ایران و آمریکا در جریان نیست. لویت مدعی شد واشنگتن پس از اجرای عملیات موسوم به «خشم حماسی» با هدف نابودی توان نظامی ایران، اکنون راهبرد «طرد اقتصادی» را برای وارد کردن ضربه به اقتصاد این کشور در پیش گرفته است.