اهمیت راهبردی قشم و تنگه هرمز
مجتبی قهرمانی، رئیس کل دادگستری هرمزگان، جزیره قشم را فراتر از یک منطقه معمولی و نقطهای راهبردی در سطح ملی و بینالمللی توصیف کرد. او اشاره کرد که موقعیت این جزیره در مجاورت تنگه هرمز، ارتباط مستقیمی با امنیت انرژی، تجارت جهانی و منافع ملی ایران دارد. تنگه هرمز به دلیل جایگاهش به عنوان یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان، اهمیت ویژهای در معادلات اقتصادی و سیاسی منطقه ایفا میکند.
مبانی حقوقی حاکمیت ملی بر آبهای منطقه
جمهوری اسلامی ایران بر اساس معیارهای طبیعی، جغرافیایی و حقوقی، حاکمیت خود را بر تنگه هرمز و محدوده تعیینشده توسط نیروهای مسلح تثبیت کرده است. قهرمانی در تحلیل حقوقی این موضوع تأکید کرد که استیلای هر کشور بر قلمرو زمینی، هوایی و دریایی خود یک اصل پذیرفته شده است.
او برای تبیین این موضوع از مثالی در حقوق داخلی استفاده کرد و گفت:
- عدم بهرهبرداری از آثار حاکمیت در یک بازه زمانی، به معنای از بین رفتن حق حاکمیت نیست.
- همانطور که عدم استفاده مالک از ملک خود منجر به زوال مالکیت نمیشود، ایران نیز در هر زمان که اراده کند، میتواند از حقوق حاکمیتی خود در این منطقه بهرهبرداری کند.
دفاع مشروع در برابر تهدیدات نظامی
تغییر شرایط و ظهور تهدیدات نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران، وضعیت و حقوق جدیدی را ایجاد کرده است. قهرمانی معتقد است تهدید علیه یک کشور، حق دفاع مشروع را برای آن کشور فعال میکند. ایران برای پیشگیری از تکرار حملات دشمن و حفظ استقلال ملی، میتواند تدابیر جدیدی را اتخاذ و مدیریت امنیتی و نظامی متناسب با این شرایط را در قلمرو حاکمیتی خود اعمال کند. او تصور رها کردن این قلمرو را «خیالی باطل» دانست.
حق نظارت بر ترافیک دریایی و کنترل تردد
نظارت بر عبور و مرور در قلمرو حاکمیتی، از حقوق مسلم هر کشوری است. بر این اساس، ایران به عنوان صاحب قلمرو این حق را دارد تا برای جلوگیری از وقوع جرم، پیشگیری از تجاوز و نظارت بر اجرای قوانین، تردد در خشکی، آسمان و دریا را کنترل کند. مدیریت ترافیک دریایی و ثبت اطلاعات شناورها نیز از دیگر حقوق قانونی کشور صاحب حاکمیت در این منطقه است.
