پیشینه تحریمها و سیاست فشار حداکثری
طبق گزارش نیویورکتایمز، جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۹۷۹ تاکنون دورههای متعددی از تحریمهای شدید ایالات متحده را تجربه کرده است. تنها وقفه قابل توجه در این روند، پس از دستیابی به توافق هستهای در سال ۲۰۱۵ ایجاد شد؛ توافقی که دونالد ترامپ با انتقادهای شدید از آن، در سال ۲۰۱۸ آمریکا را از برجام خارج کرد.
در دولت نخست ترامپ، سیاست «فشار حداکثری» با هدف وادار کردن تهران به پذیرش توافقی سختگیرانهتر اجرا شد، اما این استراتژی به هدف مورد نظر نرسید. اکنون با توجه به محدود شدن گزینههای نظامی، واشنگتن بار دیگر به ابزارهای اقتصادی متوسل شده است.
اقدامات احتمالی و «فشار بیسابقه»
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از احتمال اتخاذ اقداماتی «بیسابقه» علیه اقتصاد ایران سخن گفته است. بر اساس این گزارش، ابزارهای فشار جدید میتواند شامل موارد زیر باشد:
- اعمال تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی که نفت ایران را خریداری میکنند (از جمله چین).
- ایجاد محدودیتهای شدیدتر بر تراکنشهای مالی و شبکههای مورد استفاده تهران.
دیدگاه کارشناسان و واکنشها
دنی سیترینوویچ، کارشناس اسرائیلی مسائل ایران، معتقد است که اگرچه اقتصاد ایران با مشکلات جدی روبهرو است اما در آستانه فروپاشی نیست. به باور او، احتمال دارد ایران پیش از پذیرش شکست، سطح تنشها را افزایش داده و حملات علیه متحدان آمریکا در خلیج فارس را تشدید کند و کنترل تنگه هرمز را حفظ نماید.
از سوی دیگر، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در واکنش به این رویکرد اعلام کرده است که تدابیر اقتصادی جدید ایالات متحده «هیچ تأثیری بر موضع ایران» نخواهد داشت.
