تفاوت میان فشار اقتصادی و فروپاشی
به گزارش نشریه «فارن پالسی»، دولت دونالد ترامپ در ۱۹ اوت عملیاتی را آغاز کرد که به عنوان سنگینترین عملیات اقتصادی علیه یک کشور توصیف شد. بر اساس این گزارش، اگرچه اقتصاد ایران تحت فشار قرار گرفته و درآمدهای آن کاهش یافته است، اما تفاوت مهمی میان وضعیت «اقتصاد تحت فشار» و «اقتصاد در آستانه فروپاشی» وجود دارد.
در این تحلیل آمده است که برای تغییر بنیادین محاسبات ایران، فشار اقتصادی باید یا با مشوقهای واقعی و مسیری سیاسی برای خروج از بحران همراه شود، یا توان اقتصاد ایران برای جذب شوکها بهطور کامل از بین برود. به نظر میرسد دولت ترامپ مسیر دوم را دنبال میکند تا فشار اقتصادی به تغییرات سیاسی در تهران منجر شود.
راهکارهای تطبیقی ایران در برابر تحریمها
فارن پالسی اشاره میکند که تحریمهای اعمال شده از سال ۲۰۱۱ تاکنون خسارات زیادی به اقتصاد ایران وارد کرده است، اما این کشور از روشهای مختلفی برای سازگاری با شرایط استفاده کرده است، از جمله:
- تنوعبخشی بیشتر به تجارت و تقویت تولید داخلی.
- گسترش شبکههای غیررسمی برای دور زدن تحریمها.
- بهرهگیری از برنامههای حمایت اجتماعی.
مفهوم «اقتصاد بقا» و مخاطرات آن
این نشریه وضعیت فعلی را «اقتصاد بقا» توصیف میکند؛ سیستمی که اگرچه پرهزینه است، اما تاکنون اجازه داده است تا تجارت، تولید و تعهدات اصلی دولت ادامه یابد. با این حال، در این تحلیل ذکر شده است که جنگ و محاصرههای متجاوزانه و غیرقانونی، خطر از کار افتادن این سازوکارهای تطبیقی را افزایش دادهاند.
در نهایت، فروپاشی اقتصادی در این گزارش به نقطهای تعریف شده است که در آن اقتصاد دیگر توان جذب فشار و سازگاری با شوکها را نداشته باشد.