مین‌روبی در تنگه هرمز؛ تقابل ادعاهای آمریکا و ایران و هزینه‌های اقتصادی

تضاد میان ادعاهای دونالد ترامپ درباره پاکسازی مین‌های تنگه هرمز و اظهارات مقامات ایرانی، در کنار توافقات اخیر ایران و عمان، وضعیت کشتیرانی در این آبراه استراتژیک را پیچیده کرده است. در حالی که ایالات متحده بر پاکسازی مسیرها تأکید دارد، تحلیلگران هشدار می‌دهند که امنیت کامل کشتیرانی تجاری هنوز برقرار نشده است.

تقابل ادعاهای ترامپ و مقامات ایران

دونالد ترامپ در پستی در پلتفرم اجتماعی خود اعلام کرد که به ایران اطلاع داده شده است هر کشتی یا قایقی که مین‌های جدید در تنگه هرمز قرار دهد، فوراً و به طور سیستماتیک نابود خواهد شد. با این حال، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به این موضوع اعلام کرد که علی‌رغم توافق موقت مسیر ترانزیت با عمان، این تنگه همچنان بسته است و ادعای ترامپ مبنی بر پاکسازی تمامی مین‌ها را رد کرد.

جزئیات توافق ایران و عمان و اهمیت استراتژیک تنگه

بر اساس بیانیه‌ای مشترک، ایران و عمان بر دو محور اصلی توافق کرده‌اند:

• تعیین یک مسیر ترانزیت جدید برای کشتی‌هایی که قصد عبور از تنگه هرمز را دارند.
• اجرای یک پروژه مشترک برای پاکسازی مین‌ها از این آبراه.

اهمیت این مسیر در این است که پیش از آغاز جنگ، روزانه تقریباً ۱۳۰ کشتی از این تنگه عبور می‌کردند و حدود یک‌پنجم از نفت و گاز طبیعی تولید شده در خلیج فارس از این مسیر حمل می‌شد.

ارزیابی‌های فنی و مخاطرات امنیتی

برخی تحلیلگران معتقدند ارزیابی ایالات متحده در مورد پاکسازی مین‌ها از خطوط کشتیرانی کلیدی احتمالاً معتبر است، اما این موضوع به معنای عاری بودن کامل تنگه هرمز از مین یا بازگشت کشتیرانی تجاری به سطح پیش از جنگ نیست. دلایل این عدم قطعیت عبارتند از:

• احتمال باقی ماندن مین‌های «در حال حرکت» یا ناشناخته در خارج از خطوط تحت نظارت.
• حفظ توانایی ایران برای کاشت مین‌های جدید.
• عدم توافق بر سر آتش‌بس و تداوم تحریم‌ها (که ایالات متحده آن را «روز D اقتصادی» توصیف کرده است).

پیامدهای اقتصادی و افزایش هزینه‌های بیمه

عدم قطعیت در وضعیت امنیتی تنگه هرمز منجر به افزایش شدید هزینه‌های لجستیکی شده است. طبق گزارش منتشر شده توسط S&P Global در ماه ژوئیه، هزینه‌های بیمه خطر جنگ برای کشتی‌هایی که از این آبراه عبور می‌کنند، تغییرات چشمگیری داشته است:

• پیش از جنگ: هزینه بیمه بین ۱ تا ۳ درصد ارزش بدنه کشتی بود.
• وضعیت فعلی: این هزینه به بین ۷.۵ تا ۱۰ درصد ارزش بدنه کشتی افزایش یافته است.