توبه در روانشناسی معنوی: پذیرش مسئولیت

زهرا عاصمی، روانشناس و پژوهشگر قرآنی، درباره نسبت روانشناسی با دین اظهار کرد که تفسیر روان‌شناختی پدیده‌های معنوی لزوماً به معنای انکار حقیقت وجودی آن نیست. روانشناسی مانند یک عینک میکروسکوپی عمل می‌کند و ساختار و عملکرد یک پدیده را در سطح نودانه کشف می‌کند. اگر نیاز به خدا در انسان ریشه در مکانیسم‌های بقا و معناجویی داشته باشد، در حال پدیده‌شناسی هستیم. عاصمی افزود که عبادت سالم در برابر وابستگی ناسالم قرار می‌گیرد و تفاوت کلیدی در خودتوانی و ارتباط نهفته است. در عبادت سالم، فرد با حفظ هویت مستقل با نیرویی برتر هم‌سفر می‌شود. در مقابل، وابستگی ناسالم (پدرسالاری بیمارگونه) با از دست دادن خویشتن و ترس از تنهایی همراه است. وی تصریح کرد که گناه ناشی از ترس، سرکوب یا تحمیل اجتماعی می‌تواند به اضطراب تبدیل شود، اما گناه الهی همواره با آگاهی، اختیار و امید به بخشش گره خورده است. توبه در روانشناسی معنوی فرآیندی از پذیرش مسئولیت، بازسازی اعتماد به‌ نفس و شروع مجدد است، نه ابزاری برای تحقیر. وقتی گناه به ابزاری برای رشد اخلاقی تبدیل شود، دیگر مسمومیت‌زا نیست، بلکه سم‌زدایی‌کننده است.