خطر تورهای لوکس برای طبیعت

ماشین لباسشویی، دستگاه تصفیه و فیلتراسیون آب، تختخواب، میز اردور و منوی دریایی ‌با کالاماری و انبوهی از تجهیزات رفاهی؛ اینها شاید فهرست امکانات یک اقامتگاه لوکس باشد اما حالا تصاویر و ویدئوهای منتشرشده در فضای مجازی از برخی تورهای فوق‌لاکچری طبیعت‌گردی، از انتقال چنین تجهیزاتی به دل طبیعت حکایت دارد؛ تورهایی که گاه با عنوان «اکوتوریسم» یا «گردشگری سبز» تبلیغ می‌شوند اما حضورشان می‌تواند با تخریب پوشش گیاهی و خاک، ایجاد مزاحمت برای حیات‌وحش، افزایش خطر آتش‌سوزی و تولید پسماند همراه باشد. با افزایش سفر به مناطق طبیعی در فصل تابستان، این پرسش جدی‌تر شده که مرز میان طبیعت‌گردی لوکس و آسیب به طبیعت کجاست؟ مسئله اصلی، رفتار گردشگران است. Dبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و مسئول گردشگری سبز معتقد است مسئله اصلی «لاکچری بودن» تورها نیست، بلکه نوع رفتار گردشگران و میزان حرفه‌ای بودن برگزارکنندگان است. محمد جهانشاهی در گفت‌وگو با همشهری می‌گوید: «اصلاح این وضعیت نیازمند شکل‌گیری یک فرهنگ زیست‌محیطی است؛ فرهنگی که از آگاهی آغاز و در نهایت به احساس مسئولیت نسبت به منابع طبیعی و زیستی منجر شود.» به اعتقاد او، یکی از ریشه‌های اصلی این مشکل، گستردگی سفرهای غیررسمی در کشور است. او می‌گوید: هرچند آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد، مقایسه عملکرد تورگردان‌ها و آژانس‌های مسافرتی با آمار مراکز رسمی اقامتی و جمعیت مسافران نشان می‌دهد بیش از 95درصد سفرهای گردشگری کشور خارج از فرآیندهای رسمی انجام می‌شود؛ وضعیتی که به‌گفته او، هم برای طبیعت و محیط‌زیست و هم از نظر فرهنگی و اجتماعی پیامدهای مخرب قابل‌توجهی دارد. پیامد سفرهای غیرمسئولانه به تخریب طبیعت محدود نمی‌شود. به‌گفته جهانشاهی، جوامع محلی و روستایی نیز در سال‌های اخیر از رفتار برخی گردشگران گلایه‌های جدی داشته‌اند؛ رفتارهایی که گاه با هنجارها و ملاحظات فرهنگی مناطق میزبان در تعارض است. طبیعت‌گردی لوکس یا مصرف طبیعت؟