قطر سه خلبان ایرانی را بازداشت کرده و وضعیت آن‌ها را اعلام نکرده است

براساس اعلام مقامات نظامی ایران، سه خلبان پس از سرنگونی هواپیماهایشان در جریان درگیری‌های موسوم به جنگ رمضان، زنده توسط نیروهای قطری بازداشت شده‌اند. با این حال، دولت قطر تاکنون نه وضعیت سلامت و محل نگهداری آنان را اعلام کرده و نه امکان تماس خانواده‌ها، دیدار نمایندگان کنسولی یا بررسی میدانی موضوع را فراهم کرده است. فرمانده کمیته جست‌وجوی مفقودان ستاد کل نیروهای مسلح ایران نیز اعلام کرده تیم‌های تخصصی ایرانی ماه‌ها در انتظار مجوز ورود به دوحه و بررسی سرنوشت خلبانان بوده‌اند؛ وضعیتی که تهران را به درخواست مداخله فوری کمیته بین‌المللی صلیب سرخ واداشته است.در مقابل، قطر اصل اسارت خلبانان را رد می‌کند. سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور مدعی شده پس از ورود هواپیماهای ایرانی به حریم هوایی قطر و بی‌پاسخ ماندن سیگنال‌های ارتباطی، عملیات جست‌وجو و نجات انجام شده و تنها بقایای پیکر یکی از خلبانان کشف شده است.در چنین شرایطی، مسئله اصلی نباید در سطح جنگ روایت‌ها و بیانیه‌های سیاسی باقی بماند. پرسش مهم این است که حقوق بین‌الملل چه سازوکاری برای کشف حقیقت و حمایت از افرادی که احتمالاً در جریان یک مخاصمه بازداشت شده‌اند، پیش‌بینی کرده است؟ حداقل‌های غیر قابل عدول برای رفتار با افراد بازداشت‌ شده از منظر حقوق بشردوستانه بین‌المللی (IHL)، نخستین گام، تعیین وضعیت حقوقی خلبانان است. آنان اعضای نیروهای مسلح ایران بوده و در جریان یک مخاصمه مسلحانه بین‌المللی توسط نیروهای طرف مقابل بازداشت شده‌اند، پس مقررات کنوانسیون سوم ژنو 1949 درباره اسیران جنگی قابل طرح خواهد بود. حتی در صورت اختلاف درباره ماهیت حقوقی مخاصمه، اصول بنیادین حقوق بشردوستانه و قواعد عرفی، حداقل‌هایی غیر قابل عدول برای رفتار با افراد بازداشت ‌شده تعیین می‌کنند. ماده 13 کنوانسیون سوم ژنو بر رفتار بشردوستانه با اسیران در همه شرایط تأکید دارد و هر گونه فعل یا ترک فعلی را که موجب مرگ یا به خطر افتادن سلامت آنان شود، ممنوع می‌داند. فلسفه اسارت نیز روشن است؛ اسیر از میدان جنگ خارج می‌شود تا دیگر نتواند در عملیات