افت رتبه‌های دانشگاه‌های ایران در رتبه‌بندی کیواس

چند سالی است که به‌عنوان خبرنگار حوزه آموزش عالی، در فواصل مختلفی از سال، خبر افت دانشگاه‌های ایران در رتبه‌بندی‌های جهانی را می‌خوانم و هر بار به این می‌اندیشم که مسأله فقط جابه‌جایی چند عدد و جایگاه نیست. در پشت این ارقام، روند نزولی اثرگذاری علم، کاهش ارتباطات بین‌المللی و خروج سرمایه‌های انسانی را باید دید و البته پیامدهای علمی و اجتماعی این اتفاق را برای آینده کشور. در تازه‌ترین نسخه رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌ها، موسوم به کیواس (QS) که 18 ژوئن 2026 (28 خرداد 1405) منتشر شد، دانشگاه تهران رتبه 367 جهان را به‌دست آورده‌است؛ 45 پله پایین‌تر از رتبه 322 در سال قبل. دانشگاه صنعتی شریف از 375 به 390 و دانشگاه صنعتی امیرکبیر از 456 به 483 رسیده‌اند. eisna نیز در 7 تیر 1405 گزارش کرد که هر 11 دانشگاه ایرانی حاضر در QS نسبت به سال قبل افت کرده‌اند. رتبه‌بندی تایمزهایر اجوکیشن (THE) 2026 نیز در نسخه‌ای با عنوان «رتبه‌بندی اثرگذاری پایدار»، فهرستی از 1646 دانشگاه از 116 کشور ارائه کرد که در آن هیچ دانشگاه ایرانی دیده نمی‌شود؛ این در حالی است که در نسخه 2025، 34 دانشگاه ایرانی حضور داشتند. روش‌شناسی QS 2027، 50 درصد امتیاز به «پژوهش و کشف»، 20 درصد به اشتغال‌پذیری و پیامدهای فارغ‌التحصیلان، 10 درصد به تجربه یادگیری، 15 درصد به مشارکت جهانی و 5 درصد به پایداری اختصاص دارد. روند دانشگاه تهران، به‌عنوان نماد آموزش عالی ایران، نشان می‌دهد که نباید از یک عدد، روایت ساده‌ای از «سقوط دائمی» ساخت. این دانشگاه در QS از بازه 501 تا 510 در سال 2023 به 360 در 2024، 368 در 2025 و 322 در 2026 رسید و سپس در 2027 به 367 برگشت.