صاحبخبر - روزنامه شرق در سرمقالهای به قلم کامبیز نوروزی، حقوقدان، به ماجرای اعلام قیمت ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی بنزین آزاد در استان کرمان پرداخت و نسبت به تبعات اقتصادی و اجتماعی چنین تصمیمی هشدار داد.
نوروزی در ابتدای این یادداشت نوشت: «حقوق در جملات خشک و بیروح قوانینی که روی کاغذهای کهنه و نو نوشته شدهاند، خلاصه نمیشود. فقط قانون نیست که میتواند کشور را نظم و انتظام ببخشد.»
او با اشاره به نحوه اعلام و توقف طرح افزایش قیمت بنزین در کرمان، این اتفاق را نشانهای از فقدان هماهنگی و انسجام در ساختار تصمیمگیری دانست و نوشت: «ماجرای اعلام قیمت جدید بنزین آزاد در استان کرمان نشان میدهد این دو شرط فراهم نیستند.»
این حقوقدان با اشاره به اینکه موضوع تعیین قیمت چهارم بنزین در کرمان ظرف چند ساعت اعلام و متوقف شد، نوشت: «در استان کرمان موضوع اعلام قیمت چهارم بنزین به مبلغ ۸۷هزار. ۲۰۰ تومان ظرف شش ساعت شکل گرفت و تمام شد.»
به نوشته شرق، معاون استاندار ساعت ۱۸:۲۰ روز چهارشنبه این خبر را اعلام کرد و استاندار ساعت ۲۴ دقیقه بامداد پنجشنبه از توقف طرح خبر داد.
نوروزی با تأکید بر حساسیت موضوع قیمت بنزین در اقتصاد کشور ادامه داد: «اهمیت قیمت بنزین در اقتصاد کشور، بودجه دولت و بودجه خانوار هیچ مشابهی ندارد.»
او یادآور شد که دولتهای مختلف طی سالهای گذشته با احتیاط درباره قیمت بنزین تصمیم گرفتهاند، چراکه افزایش قیمت این حامل انرژی میتواند تبعات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی گستردهای داشته باشد. در همین زمینه به اعتراضات سالهای ۱۳۸۶ و بهویژه ۱۳۹۸ اشاره کرد و نوشت که این اعتراضات به درگیری میان معترضان و نیروهای انتظامی انجامید.
نوروزی سپس درباره اعلام ناگهانی قیمت جدید بنزین نوشت: «اما یکباره در یک استان بزرگ و مهم کشور ناگهان خبر افزایش تقریبا سه هزار درصدی بنزین آزاد به یک بمب خبری تبدیل میشود.»
سرمقاله شرق سپس به اظهارات رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی و معاون اول رئیسجمهور درباره نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی بنزین پرداخته است.
نوروزی با طرح این پرسش که چگونه چنین تصمیمی درباره موضوعی با این میزان حساسیت میتواند بدون هماهنگی و در چنین فاصله زمانی کوتاهی اعلام و متوقف شود، نوشت: «این خبرها یک پرسش و ابهام بزرگ را پیش میکشند: نظم حقوقی و مدیریت امور در کشور چگونه است که تصمیمگیری در موضوع بزرگ و مهم بنزین که میتواند زلزلهای عظیم در زندگی مردم ایجاد کند و حتی به اعتراضات مردمی منجر شود، تا این حد بیسامان است؟»
او رفتار مسئولان استان کرمان، سکوت مقامات ارشد و سپس اظهارات مقامهای دولتی را نشانه «گسیختگی عمیق در ساخت حقوقی دولت» توصیف کرد و تأکید داشت هرچه تصمیمی مهمتر و خطیرتر باشد، باید با ساختاری دقیقتر، هوشیارتر و منسجمتر اتخاذ شود.
در بخش دیگری از این یادداشت، نوروزی به اظهارات محمدرضا عارف درباره تعیین قیمت بنزین با بررسی کارشناسی و تعامل با نهادهای امنیتی اشاره کرده و پرسیده است اگر افزایش قیمت میتواند زمینهساز اعتراض عمومی باشد، چرا چنین تصمیمی با این شکل اعلام شده است.
او در ادامه نوشت: «با این همه بحران و وضعیت جنگی، شکلگیری یک اعتراض عمومی از زهر هلاهل بدتر است.»
به نوشته شرق، در شرایطی که دولت با مشکل تأمین بنزین مواجه است، اعلام و توقف چنین تصمیمی میتواند بیش از آنکه مسئله کمبود سوخت را حل کند، به بیاعتمادی و تنش دامن بزند.
نوروزی در ادامه یادداشت خود به پیامدهای احتمالی افزایش قیمت بنزین بر سایر کالاها و خدمات اشاره کرده و نوشته است: «برای فهم اینکه با این افزایش قیمت چه بلایی بر قیمت سایر کالاها، از مسکن، غذا و دارو تا شیرخشک و پوشک نوزادان میآید، لازم نیست اقتصاددان بود.»
او با استناد به ارقام مطرحشده درباره تورم، تأکید کرده است که افزایش قیمت بنزین میتواند فشار موجود بر خانوارها را بیشتر کند و در صورت افزایش شدید قیمت، آثار آن محدود به هزینه سوخت نخواهد ماند.
او سپس تأکید کرده است که گسترش فقر میتواند محرومیت گروههای بیشتری از مردم از حقوق اساسی همچون مسکن مناسب، غذای کافی، بهداشت و درمان و آموزش عمومی را به دنبال داشته باشد.
نوروزی در پایان با طرح یک پرسش اساسی درباره ریشه بحران سوخت نوشت: «چرا توان واردات و تولید داخلی بنزین کم شده است؟»
او در ادامه تأکید کرد: «دولت و دستگاههای دیگر نمیتوانند موجبات اصلی و ریشهای مشکل را حل کنند و بار آن را روی سر مردم آوار کنند.»∎
نوروزی در ابتدای این یادداشت نوشت: «حقوق در جملات خشک و بیروح قوانینی که روی کاغذهای کهنه و نو نوشته شدهاند، خلاصه نمیشود. فقط قانون نیست که میتواند کشور را نظم و انتظام ببخشد.»
او با اشاره به نحوه اعلام و توقف طرح افزایش قیمت بنزین در کرمان، این اتفاق را نشانهای از فقدان هماهنگی و انسجام در ساختار تصمیمگیری دانست و نوشت: «ماجرای اعلام قیمت جدید بنزین آزاد در استان کرمان نشان میدهد این دو شرط فراهم نیستند.»
ماجرای ۶ ساعته قیمت ۸۷ هزار تومانی بنزین
این حقوقدان با اشاره به اینکه موضوع تعیین قیمت چهارم بنزین در کرمان ظرف چند ساعت اعلام و متوقف شد، نوشت: «در استان کرمان موضوع اعلام قیمت چهارم بنزین به مبلغ ۸۷هزار. ۲۰۰ تومان ظرف شش ساعت شکل گرفت و تمام شد.»
به نوشته شرق، معاون استاندار ساعت ۱۸:۲۰ روز چهارشنبه این خبر را اعلام کرد و استاندار ساعت ۲۴ دقیقه بامداد پنجشنبه از توقف طرح خبر داد.
نوروزی با تأکید بر حساسیت موضوع قیمت بنزین در اقتصاد کشور ادامه داد: «اهمیت قیمت بنزین در اقتصاد کشور، بودجه دولت و بودجه خانوار هیچ مشابهی ندارد.»
او یادآور شد که دولتهای مختلف طی سالهای گذشته با احتیاط درباره قیمت بنزین تصمیم گرفتهاند، چراکه افزایش قیمت این حامل انرژی میتواند تبعات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی گستردهای داشته باشد. در همین زمینه به اعتراضات سالهای ۱۳۸۶ و بهویژه ۱۳۹۸ اشاره کرد و نوشت که این اعتراضات به درگیری میان معترضان و نیروهای انتظامی انجامید.
نوروزی سپس درباره اعلام ناگهانی قیمت جدید بنزین نوشت: «اما یکباره در یک استان بزرگ و مهم کشور ناگهان خبر افزایش تقریبا سه هزار درصدی بنزین آزاد به یک بمب خبری تبدیل میشود.»
«گسیختگی عمیق» در ساختار تصمیمگیری
سرمقاله شرق سپس به اظهارات رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی و معاون اول رئیسجمهور درباره نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی بنزین پرداخته است.
نوروزی با طرح این پرسش که چگونه چنین تصمیمی درباره موضوعی با این میزان حساسیت میتواند بدون هماهنگی و در چنین فاصله زمانی کوتاهی اعلام و متوقف شود، نوشت: «این خبرها یک پرسش و ابهام بزرگ را پیش میکشند: نظم حقوقی و مدیریت امور در کشور چگونه است که تصمیمگیری در موضوع بزرگ و مهم بنزین که میتواند زلزلهای عظیم در زندگی مردم ایجاد کند و حتی به اعتراضات مردمی منجر شود، تا این حد بیسامان است؟»
او رفتار مسئولان استان کرمان، سکوت مقامات ارشد و سپس اظهارات مقامهای دولتی را نشانه «گسیختگی عمیق در ساخت حقوقی دولت» توصیف کرد و تأکید داشت هرچه تصمیمی مهمتر و خطیرتر باشد، باید با ساختاری دقیقتر، هوشیارتر و منسجمتر اتخاذ شود.
هشدار درباره تبعات اجتماعی افزایش قیمت بنزین
در بخش دیگری از این یادداشت، نوروزی به اظهارات محمدرضا عارف درباره تعیین قیمت بنزین با بررسی کارشناسی و تعامل با نهادهای امنیتی اشاره کرده و پرسیده است اگر افزایش قیمت میتواند زمینهساز اعتراض عمومی باشد، چرا چنین تصمیمی با این شکل اعلام شده است.
او در ادامه نوشت: «با این همه بحران و وضعیت جنگی، شکلگیری یک اعتراض عمومی از زهر هلاهل بدتر است.»
به نوشته شرق، در شرایطی که دولت با مشکل تأمین بنزین مواجه است، اعلام و توقف چنین تصمیمی میتواند بیش از آنکه مسئله کمبود سوخت را حل کند، به بیاعتمادی و تنش دامن بزند.
اثر بنزین بر فقر و معیشت
نوروزی در ادامه یادداشت خود به پیامدهای احتمالی افزایش قیمت بنزین بر سایر کالاها و خدمات اشاره کرده و نوشته است: «برای فهم اینکه با این افزایش قیمت چه بلایی بر قیمت سایر کالاها، از مسکن، غذا و دارو تا شیرخشک و پوشک نوزادان میآید، لازم نیست اقتصاددان بود.»
او با استناد به ارقام مطرحشده درباره تورم، تأکید کرده است که افزایش قیمت بنزین میتواند فشار موجود بر خانوارها را بیشتر کند و در صورت افزایش شدید قیمت، آثار آن محدود به هزینه سوخت نخواهد ماند.
این حقوقدان در بخش دیگری از سرمقاله نوشته است: «این اعداد به سادگی بیانگر افزایش فقر و گسترش فقر مطلق است.»
او سپس تأکید کرده است که گسترش فقر میتواند محرومیت گروههای بیشتری از مردم از حقوق اساسی همچون مسکن مناسب، غذای کافی، بهداشت و درمان و آموزش عمومی را به دنبال داشته باشد.
نوروزی در پایان با طرح یک پرسش اساسی درباره ریشه بحران سوخت نوشت: «چرا توان واردات و تولید داخلی بنزین کم شده است؟»
او در ادامه تأکید کرد: «دولت و دستگاههای دیگر نمیتوانند موجبات اصلی و ریشهای مشکل را حل کنند و بار آن را روی سر مردم آوار کنند.»∎