شانزدهم مردادماه، سالروز تشکیل جهاد دانشگاهی است. این نهاد از ابتدا با هدف ایجاد پیوند میان دانشگاه و نیازهای جامعه شکل گرفت و در طول سالهای فعالیت خود در عرصههای علمی، پژوهشی، فرهنگی و آموزشی تجربههای متعددی کسب کرده است. در شرایطی که دانشگاه امروز با مسائلی همچون تغییر سبک زندگی دانشجویان، گسترش هوش مصنوعی، کاهش مشارکت اجتماعی، دغدغه اشتغال، مهاجرت نخبگان و فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیازهای بازار کار مواجه است، این پرسش مطرح میشود که جهاد دانشگاهی و دانشگاه امروز چه نسبتی با مسائل واقعی جامعه دارند؟
به همین مناسبت، گفتوگویی با یعقوب فتحی، معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، انجام شده است تا ابعاد مختلف این موضوع، از فلسفه تشکیل جهاد دانشگاهی تا آینده فعالیتهای فرهنگی دانشگاه، نقش تشکلهای دانشجویی، ضرورت اعتماد به جوانان و الزامات دانشگاه مسئلهمحور بررسی شود.
ضرورت پیوند دانشگاه و جامعه
فتحی معتقد است که فلسفه تشکیل جهاد دانشگاهی نه تنها هنوز موضوعیت دارد، بلکه امروز بیش از گذشته به آن نیاز است. او بیان کرد: «اگر به فلسفه تشکیل جهاد دانشگاهی نگاه کنیم، یکی از محورهای اصلی آن این بود که دانشگاه از فضای صرفاً آموزشی و نظری فاصله بگیرد و نسبت خود را با مسائل واقعی کشور تعریف کند. امروز این ضرورت بیشتر شده است. جامعه با مسائل پیچیدهای مواجه است که حل آنها نیازمند دانش، پژوهش، تجربه و نیروی انسانی متخصص است.»
وی افزود: «بنابراین دانشگاه نمیتواند صرفاً تولیدکننده فارغالتحصیل باشد؛ باید بتواند برای جامعه ارزش ایجاد کند. مهمترین میراث جهاد دانشگاهی همین نگاه است؛ اینکه علم باید در خدمت حل مسئله قرار گیرد و دانشگاه باید نسبت به جامعه مسئولیت داشته باشد.»
چالشهای دانشگاه امروز
با وجود گسترش دانشگاهها و افزایش تعداد استادان و پژوهشگران، همچنان فاصله میان دانشگاه و مسائل واقعی جامعه یک پرسش انتقادی است. این فاصله میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که نیازمند بررسی دقیقتر است.